İş sağlığı ve güvenliği (İSG), her işletme için çalışanların sağlığını korumak ve güvenli bir çalışma ortamı sağlamak adına hayati öneme sahiptir. Bu bağlamda, işyeri hekimi çalışma saatleri ve görevlendirme kriterleri, yasal mevzuatlarla titizlikle belirlenmiş konulardır. İşverenlerin, mevzuatın getirdiği bu yükümlülüklere uygun hareket etmesi, hem yasal riskleri bertaraf etmek hem de sağlıklı ve verimli bir iş gücüne sahip olmak açısından kritik öneme sahiptir. Peki, işyeri hekimleri hangi şartlarda, ne kadar süreyle ve hangi görevlerle işletmelerde yer alır?

İşyeri Hekimi Kimdir ve Rolü Nedir?

İşyeri hekimi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, iş sağlığı ve güvenliği alanında uzmanlaşmış tıp doktorudur. Temel görevi, çalışanların işe giriş ve periyodik sağlık muayenelerini yapmak, işe bağlı hastalıkları önlemek, işyerindeki riskleri değerlendirerek sağlık gözetimi sağlamak ve işverene rehberlik etmektir. Kısacası, işyerindeki sağlık hizmetlerinin planlanması, uygulanması ve denetlenmesinden sorumlu kilit kişidir.

İşyeri Hekimi Çalışma Saatleri Nasıl Belirlenir?

İşyeri hekimlerinin çalışma saatleri, işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre belirlenir. Bu düzenlemeler, İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği'nde açıkça ifade edilmiştir. Amaç, her çalışana yeterli sağlık hizmetinin sunulabilmesi için gerekli sürenin ayrılmasını sağlamaktır.

Tehlike Sınıfına Göre Çalışma Süreleri

Yönetmelik, işyerlerini az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olmak üzere üç sınıfa ayırır ve her bir sınıf için çalışan başına aylık asgari işyeri hekimi çalışma süresini belirler:

• Az Tehlikeli Sınıf: Çalışan başına ayda en az 5 dakika.
• Tehlikeli Sınıf: Çalışan başına ayda en az 10 dakika.
• Çok Tehlikeli Sınıf: Çalışan başına ayda en az 15 dakika.

Bu süreler, işyerindeki tüm çalışanlar için ayrı ayrı hesaplanarak toplanır ve işyeri hekiminin o işyerinde aylık toplamda kaç saat hizmet vermesi gerektiği belirlenir.

Çalışan Sayısı ve Tam Zamanlı Görevlendirme İlişkisi

Belirli çalışan sayılarına ulaşıldığında ise işyeri hekiminin tam süreli (aylık 160 saat) görevlendirilmesi zorunlu hale gelir:

• Çok Tehlikeli Sınıf: 1000 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde.
• Tehlikeli Sınıf: 750 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde.
• Az Tehlikeli Sınıf: 500 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde.

Bu sayılara ulaşıldığında, işveren kendi bünyesinde tam süreli bir işyeri hekimi istihdam etmek veya Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB) aracılığıyla tam zamanlı hizmet almak zorundadır.

İşyeri Hekimi Görevlendirme Kriterleri Nelerdir?

İşyeri hekimi görevlendirme sürecinde hem yasal zorunluluklar hem de hekimin yetkinlikleri büyük önem taşır.

Yasal Zorunluluklar ve İşletme Büyüklüğü

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na göre, sanayiden sayılan ve ondan az çalışanı olan çok tehlikeli ve tehlikeli sınıftaki işyerleri hariç, tüm işyerlerinde işyeri hekimi bulundurma zorunluluğu bulunmaktadır. Bu, işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre belirlenen hizmet süreleri çerçevesinde bir işyeri hekiminden hizmet alınması gerektiği anlamına gelir. İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin önemine dair genel bilgiyi İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü web sitesinden edinebilirsiniz.

Sertifikasyon ve Yetkinlikler

Bir kişinin işyeri hekimi olarak görevlendirilebilmesi için öncelikle tıp fakültesi mezunu olması ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilen işyeri hekimliği belgesine sahip olması gerekmektedir. Bu belge, hekimin iş sağlığı ve güvenliği alanındaki bilgi ve yetkinliğini tescil eder.

İşyeri Hekimi Görev ve Sorumlulukları

İşyeri hekiminin görevleri sadece muayene yapmakla sınırlı değildir. Geniş bir sorumluluk alanı bulunmaktadır:

• İşyerinde sağlık gözetimi yapmak (işe giriş, periyodik muayeneler).
• Çalışanlara sağlık eğitimi vermek.
• Risk değerlendirmesi çalışmalarına katılmak ve sağlıkla ilgili riskleri belirlemek.
• İş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi için çalışmalarda bulunmak.
• İşyerine özgü acil durum planlarının hazırlanmasına destek olmak.
• Sağlık raporlarını düzenlemek ve kayıtları tutmak.
• İşverene rehberlik ve danışmanlık hizmeti sunmak.

OSGB'ler Aracılığıyla Hizmet Alımı

Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) için işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğünü yerine getirmenin en yaygın yollarından biri, Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri (OSGB) aracılığıyla hizmet almaktır. OSGB'ler, bünyelerinde yetkilendirilmiş işyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanları bulunduran, bakanlıkça yetkilendirilmiş kuruluşlardır. İşverenler, bir OSGB ile sözleşme yaparak yasal yükümlülüklerini bu yolla yerine getirebilirler.

Sonuç

İşyeri hekimi çalışma saatleri ve görevlendirme kriterleri, çalışanların sağlığını güvence altına alırken, işverenlerin de yasalara uygun hareket etmesini sağlayan önemli düzenlemelerdir. İşverenlerin, tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre belirlenen bu sürelere ve kriterlere riayet etmesi, yalnızca bir yasal zorunluluk değil, aynı zamanda sağlıklı, güvenli ve verimli bir çalışma ortamının temelini oluşturur. Unutulmamalıdır ki, proaktif bir yaklaşımla iş sağlığına yatırım yapmak, uzun vadede işletmeler için hem maliyetleri düşürür hem de marka itibarını güçlendirir.