Pelvik organ sarkması, birçok kadının yaşam kalitesini olumsuz etkileyen ancak genellikle konuşmaktan çekindiği yaygın bir durumdur. Vücudumuzun alt kısmında yer alan pelvik taban kasları ve bağ dokuları, mesane, rahim, bağırsaklar gibi organlarımızı destekler. Ancak zamanla veya çeşitli faktörlere bağlı olarak bu destek zayıflayabilir ve pelvik organlar vajina içine doğru sarkabilir. Bu kapsamlı rehberimizde, pelvik organ sarkması nedir, hangi belirtileri gösterir, ortaya çıkışındaki başlıca nedenleri nelerdir ve en etkili tedavi yöntemleri hakkında bilmeniz gereken her şeyi detaylı bir şekilde ele alacağız.

Pelvik Organ Sarkması Nedir?

Pelvik organ sarkması (POS), kadınlarda pelvik tabanı destekleyen kaslar ve bağ dokusu zayıfladığında veya hasar gördüğünde ortaya çıkar. Bu durum, pelvik organların (mesane, rahim, rektum, bağırsaklar) normal konumlarından aşağı doğru kayarak vajina içine veya dışına doğru itilmesine yol açar. Genellikle menopoz sonrası kadınlarda ve birden fazla doğum yapmış kişilerde daha sık görülse de, her yaştan kadını etkileyebilir. Bu durumun yaygınlığı ve yarattığı rahatsızlık göz önüne alındığında, farkındalık ve doğru bilgilendirme büyük önem taşımaktadır.

Pelvik Organ Sarkmasının Türleri

Pelvik organ sarkması, hangi organın etkilendiğine göre farklı isimler alır:

Sistosel (Mesane Sarkması)

Mesanenin vajinaya doğru sarkması durumudur. En yaygın pelvik organ sarkması türlerinden biridir ve idrar kaçırma, sık idrara çıkma, mesaneyi tam boşaltamama gibi belirtilerle kendini gösterebilir.

Rektosel (Rektum Sarkması)

Rektumun vajinaya doğru fıtıklaşmasıdır. Dışkılama güçlüğü, tam boşalamama hissi, parmakla destekleyerek dışkılama ihtiyacı gibi sorunlara yol açabilir.

Uterosel (Rahim Sarkması)

Rahmin vajina içine doğru sarkmasıdır. Hafif vakalarda belirti vermezken, şiddetli vakalarda rahmin vajinadan dışarı çıkması görülebilir. Ağrı, bası hissi ve cinsel ilişki sırasında rahatsızlık yaratabilir.

Enterosel (İnce Bağırsak Sarkması)

İnce bağırsağın vajinanın üst kısmına doğru sarkmasıdır. Genellikle rahim alınmış kadınlarda daha sık görülür. Karın ağrısı ve dışkılama zorluğuna neden olabilir.

Vajinal Kubbe Sarkması

Rahmin alınması (histerektomi) sonrası vajinanın üst kısmının aşağı doğru sarkmasıdır. Bu durum da bası hissi ve cinsel işlev bozukluklarına yol açabilir.

Pelvik Organ Sarkmasının Nedenleri ve Risk Faktörleri

Pelvik organ sarkmasının gelişiminde birden fazla faktör rol oynar. Bu nedenlerin anlaşılması, risk altındaki bireylerin erken önlem almasına yardımcı olabilir:

• Gebelik ve Doğum: Vajinal doğum, pelvik taban kasları ve bağ dokuları üzerinde önemli bir stres oluşturarak yırtılmalara veya gerilmelere yol açabilir. Çoklu doğumlar riski artırır.
• Yaşlanma ve Menopoz: Menopozla birlikte östrojen seviyelerinin düşmesi, pelvik taban dokularının elastikiyetini ve gücünü azaltır.
• Kronik Basınç Artışı: Kronik öksürük (KOAH, astım), kronik kabızlık veya ağır kaldırma gibi durumlar, pelvik taban üzerinde sürekli bir aşağı doğru basınç oluşturarak sarkmayı tetikleyebilir.
• Genetik Yatkınlık: Bazı kadınlar bağ dokusu zayıflığına genetik olarak daha yatkın olabilir.
• Obezite: Aşırı kilo, pelvik taban üzerinde ek baskı oluşturur ve sarkma riskini artırır.
• Cerrahi Geçmiş: Özellikle daha önceki pelvik cerrahiler (örneğin histerektomi) pelvik taban desteğini etkileyebilir.

Belirtileri: Ne Zaman Bir Uzmana Danışmalı?

Pelvik organ sarkmasının belirtileri, sarkmanın türüne ve şiddetine göre değişir. Bazı kadınlar hafif sarkmalarda hiçbir belirti hissetmezken, bazıları için yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen semptomlar ortaya çıkabilir:

• Vajinada dolgunluk, bası veya ağırlık hissi
• Vajinadan bir kitle veya doku çıktığı hissi
• Cinsel ilişki sırasında ağrı veya rahatsızlık (disparoni)
• İdrar kaçırma (stres inkontinansı) veya sık idrara çıkma
• Mesaneyi tam boşaltamama hissi
• Dışkılama güçlüğü, kabızlık veya tam boşalamama hissi
• Bel ve kasık ağrısı
• Yürüme veya oturma sırasında rahatsızlık

Bu belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız, bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmanız önemlidir. Erken teşhis ve tedavi, durumun ilerlemesini önleyebilir ve yaşam kalitenizi artırabilir.

Pelvik Organ Sarkmasının Teşhisi

Tanı genellikle pelvik muayene ile konur. Doktorunuz sarkmanın türünü ve derecesini belirlemek için fiziksel bir değerlendirme yapacaktır. Ek olarak, idrar testi, ürodinamik testler veya görüntüleme teknikleri (ultrason, MR) gibi testler de istenebilir.

En Etkili Tedavi Yöntemleri

Pelvik organ sarkmasının tedavisi, sarkmanın tipine, şiddetine, semptomlara ve hastanın genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilir. Tedavi seçenekleri cerrahi ve cerrahi olmayan yöntemler olarak ikiye ayrılır.

Cerrahi Olmayan Tedavi Yöntemleri

• Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Kilo vermek, kronik kabızlığı önlemek için lifli besinler tüketmek, ağır kaldırmaktan kaçınmak ve sigarayı bırakmak gibi değişiklikler semptomları hafifletebilir ve sarkmanın ilerlemesini yavaşlatabilir.
• Pelvik Taban Egzersizleri (Kegel Egzersizleri): Pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yönelik özel egzersizler, hafif sarkmalarda veya cerrahi sonrası iyileşme sürecinde faydalıdır. Doğru tekniği öğrenmek için bir fizyoterapistten destek almak önemlidir. Kegel egzersizleri hakkında daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.
• Pesserler: Vajinaya yerleştirilen, silikondan yapılmış destekleyici cihazlardır. Sarkmış organları destekleyerek semptomları hafifletirler. Özellikle cerrahi istemeyen veya cerrahi için uygun olmayan hastalar için iyi bir seçenektir.
• Östrojen Tedavisi: Menopoz sonrası kadınlarda vajinal atrofiye bağlı semptomları hafifletmek için lokal östrojen kremleri veya tabletleri kullanılabilir.

Cerrahi Tedavi Yöntemleri

Semptomların şiddetli olduğu veya cerrahi olmayan yöntemlerle iyileşme sağlanamayan durumlarda cerrahi müdahale düşünülebilir. Cerrahi yöntemler, sarkmış organı yerine sabitlemeyi ve pelvik taban desteğini güçlendirmeyi amaçlar:

• Sarkmanın Onarımı (Kolporafi): Sarkmış mesane veya rektumun onarımını içeren bir cerrahi yöntemdir. Vajinal yolla yapılır ve zayıflamış dokular güçlendirilir.
• Sakrokolpopoeksi: Özellikle vajinal kubbe sarkması veya şiddetli rahim sarkması durumlarında tercih edilen bir yöntemdir. Sentetik bir ağ (mesh) veya hastanın kendi dokusu kullanılarak vajinanın üst kısmı veya rahim sakruma (kuyruk sokumu kemiği) sabitlenir. Bu işlem karın bölgesinden (açık, laparoskopik veya robotik) yapılabilir.
• Histerektomi (Rahim Alınması): Rahim sarkması vakalarında, rahim alınması ile birlikte pelvik taban onarımı yapılabilir.
• Vajinal Kapanma (Kolpokleisis): Genellikle ileri yaşta olan ve cinsel olarak aktif olmayan kadınlarda, daha basit ve hızlı bir çözüm olarak vajinanın kısmen veya tamamen kapatılması işlemidir.

Ameliyat sonrası iyileşme süreci ve başarı oranı, uygulanan tekniğe, sarkmanın şiddetine ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişiklik gösterir. Sağlık Bakanlığı'nın konuyla ilgili bilgilendirme sayfasına göz atabilirsiniz.

Sonuç

Pelvik organ sarkması, kadınların yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilen yaygın bir durumdur. Ancak günümüzde uygulanan çeşitli cerrahi ve cerrahi olmayan tedavi yöntemleri sayesinde bu sorunun üstesinden gelmek mümkündür. Önemli olan, belirtileri fark ettiğinizde utanmadan bir uzmana başvurmak ve kişiselleştirilmiş bir tedavi planı oluşturmaktır. Erken teşhis ve doğru yönetimle, pelvik organ sarkmasıyla ilişkili rahatsızlıklar azaltılabilir ve daha aktif, ağrısız bir yaşam sürdürülebilir. Unutmayın, bu konuda yalnız değilsiniz ve yardım her zaman mevcuttur.