Anne karnındaki bebeğin sağlığıyla ilgili endişeler, ebeveynler için oldukça stresli bir süreç olabilir. Özellikle genetik hastalıklar veya yapısal anormallik şüpheleri ortaya çıktığında, doğru ve kesin tanı koymak büyük önem taşır. Bu noktada, daha ileri düzeyde bilgi sağlayan tanı yöntemlerinden biri olan Kordosentez (Kord Kanı Örneklemesi) devreye girer. Bu invaziv prenatal tanı testi, fetal anomali tanısında kritik bilgiler sunarken, beraberinde bazı riskler taşır. Ancak modern tıp sayesinde bu riskler en aza indirilmeye çalışılır ve işlemin güvenlik protokolleri titizlikle uygulanır. Peki, kordosentez nedir, neden yapılır, riskleri ve güvenlik önlemleri nelerdir?

Kordosentez Nedir ve Neden Yapılır?

Kordosentez, anne karnındaki bebeğin göbek kordonundan doğrudan kan örneği alınması işlemidir. Diğer bir deyişle, bu yöntem "göbek kordonu kan örneklemesi" olarak da bilinir. Genellikle gebeliğin 18-22. haftaları arasında veya daha sonraki dönemlerde uygulanabilen kordosentez, kromozomal anormallikler, genetik bozukluklar, kan hastalıkları (anemi gibi), enfeksiyonlar veya metabolik hastalıklar gibi çeşitli fetal durumların kesin tanısı için kullanılır. Amniyosentez veya koryon villus örneklemesi gibi diğer testler yeterli bilgi sağlamadığında veya sonuçlar net olmadığında başvurulan son çare yöntemlerinden biridir.

Kordosentez Kimlere Önerilir?

• Diğer tarama veya tanı testlerinde (ikili, üçlü, dörtlü tarama testleri, NIPT, ultrason) anormallik şüphesi olan gebeler.
• Fetüste genetik veya kromozomal bir bozukluk şüphesi varsa.
• Fetal anemi veya kan uyuşmazlığı gibi kan hastalıklarının tanısı ve tedavisi gerektiğinde.
• Fetal enfeksiyon şüphesi durumunda (örneğin, toksoplazma, CMV).
• Belli bazı metabolik hastalıkların tanısı için.

Kordosentez İşlemi Nasıl Gerçekleştirilir?

Kordosentez işlemi, ultrason rehberliğinde gerçekleştirilen steril bir prosedürdür. İşlem öncesinde annenin karın bölgesi antiseptik solüsyonla temizlenir ve lokal anestezi uygulanabilir. Ultrason cihazı kullanılarak bebeğin göbek kordonundaki uygun bir damar (genellikle umbilikal ven) belirlenir. Ardından, ince bir iğne anne karnından ve rahim duvarından geçirilerek göbek kordonuna ulaşılır ve buradan az miktarda fetal kan örneği alınır. İşlem süresi genellikle 30-45 dakika civarındadır ve kan örneği alındıktan sonra iğne çıkarılır. Anne ve bebeğin işlem sonrası durumu ultrason ile kontrol edilir.

Kordosentez'in Potansiyel Riskleri Nelerdir?

Kordosentez, diğer invaziv prenatal tanı yöntemlerine göre daha yüksek oranda risk taşıyan bir işlemdir. Bu risklerin başında ne yazık ki fetal kayıp gelmektedir. İşlem sonrası en sık görülen diğer riskler ve komplikasyonlar şunlardır:

• Fetal Kayıp: İşleme bağlı olarak düşük riski, %1-2 civarında bildirilmektedir. Bu oran, işlemi gerçekleştiren hekimin deneyimiyle ve gebeliğin haftasıyla ilişkili olabilir.
• Kanama: İğnenin giriş yerinden veya göbek kordonundan kanama meydana gelebilir. Genellikle kendiliğinden durur, ancak bazı durumlarda daha ciddi olabilir.
• Enfeksiyon: Rahim içi enfeksiyon (koryoamnionit) riski çok düşük olsa da mevcuttur.
• Erken Doğum veya Erken Membran Rüptürü: Nadiren, erken doğum eylemi veya amniyon zarının erken yırtılması görülebilir.
• Fetal Bradikardi: İşlem sırasında veya sonrasında bebeğin kalp atış hızında geçici düşüşler yaşanabilir.
• Alloimmünizasyon: Anne ve bebek kan gruplarının farklı olması durumunda, fetal kanın anne dolaşımına karışmasıyla antikor gelişimi (duyarlılık) riski vardır. Rh uyuşmazlığı olan annelere Rh immünoglobulin enjeksiyonu yapılmalıdır.

İşlemde Güvenliği Sağlamak İçin Neler Yapılır?

Kordosentez işlemiyle ilişkili riskleri en aza indirmek ve anne-bebek güvenliğini sağlamak için titiz protokoller uygulanır:

• Deneyimli Uzmanlar: İşlemin, fetal girişimler konusunda uzmanlaşmış, tecrübeli perinatoloji veya kadın hastalıkları ve doğum uzmanları tarafından yapılması esastır. Uzmanlık, iğnenin doğru yere ve en güvenli şekilde yerleştirilmesinde kritik rol oynar.
• Yüksek Çözünürlüklü Ultrason Rehberliği: Tüm işlem boyunca ultrason ile sürekli görüntüleme, iğnenin konumunu anlık olarak izlemeyi sağlar ve komplikasyon riskini azaltır.
• Steril Ortam: Enfeksiyon riskini minimize etmek için işlem tamamen steril koşullar altında gerçekleştirilir.
• Fetal Kalp Hızı Takibi: İşlem öncesinde, sırasında ve sonrasında bebeğin kalp atışları yakından izlenir. Herhangi bir anormallik durumunda gerekli müdahaleler yapılır.
• Kan Uyuşmazlığı Önlemleri: Rh negatif annelere, işlem sonrası Rh immünoglobulin enjeksiyonu yapılarak kan uyuşmazlığına bağlı duyarlılık gelişimi önlenir.
• Hasta Bilgilendirmesi ve Onamı: Anne adayına işlemin tüm riskleri ve faydaları hakkında detaylı bilgi verilmeli ve bilgilendirilmiş onam formu alınmalıdır. Medicana Sağlık Grubu'nun da belirttiği gibi, doğru bilgilendirme hayati önem taşır.
• İşlem Sonrası Takip: İşlemden sonra anneye dinlenmesi önerilir ve herhangi bir ağrı, kanama veya enfeksiyon belirtisi durumunda hemen hekime başvurması gerektiği belirtilir.

Kordosentez Sonuçları ve Anlamı

Kordosentez ile alınan kan örneği, hızlı genetik testler (FISH testi gibi) ve daha detaylı karyotipleme analizleri için laboratuvara gönderilir. Kromozomal anormalliklerin sonuçları genellikle birkaç gün içinde alınırken, daha nadir genetik hastalıkların tanısı birkaç hafta sürebilir. Sonuçların değerlendirilmesi, ilgili uzman hekim tarafından yapılır ve aileye detaylı bir şekilde açıklanarak gebeliğin yönetimi konusunda danışmanlık sağlanır.

Sonuç

Kordosentez, fetal anomali tanısında önemli ve çoğu zaman son çare olarak başvurulan bir yöntemdir. Yüksek tanısal gücüne karşılık, işlemle ilişkili bazı risklerin bulunduğu unutulmamalıdır. Ancak deneyimli bir ekip tarafından, modern tıbbın sunduğu tüm güvenlik önlemleri eşliğinde yapıldığında, bu riskler minimize edilebilir. Gebelik sürecinde karşılaşılan her türlü risk ve tanı seçeneği, multidisipliner bir yaklaşımla, ebeveynlerin beklentileri ve değerleri göz önünde bulundurularak değerlendirilmelidir. En doğru kararı vermek için her zaman uzman bir hekimle kapsamlı bir görüşme yapmak esastır.