Modern yaşamın getirdiği stres, düzensiz beslenme alışkanlıkları ve hareketsizlik gibi faktörler, uyku sağlığımızı derinden etkileyebiliyor. Bu durumların en yaygın ve sinsi sonuçlarından biri de uyku apnesidir. Horlama, gün içinde aşırı yorgunluk ve konsantrasyon güçlüğü gibi belirtilerle kendini gösteren bu rahatsızlık, tedavi edilmediğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. İşte tam da bu noktada, uyku apnesi teşhisi için altın standart yöntem olan polisomnografi (PSG) devreye giriyor. Birçok kişi için akıllardaki en büyük soru ise bu önemli testin nerede yapılır olduğudur. Bu makalede, polisomnografi testinin ne olduğunu, neden yapıldığını ve Türkiye'de hangi kurumlarda gerçekleştirilebileceğini detaylı bir şekilde ele alacağız.

Polisomnografi (PSG) Nedir ve Neden Yapılır?

Polisomnografi, kısaca PSG, uyku bozukluklarının teşhisinde kullanılan kapsamlı bir uyku analiz testidir. Gece boyunca bir uyku laboratuvarında veya bazı durumlarda evde gerçekleştirilen bu testte, vücudunuza bağlanan sensörler aracılığıyla beyninizin elektriksel aktivitesi (EEG), göz hareketleri (EOG), kas aktivitesi (EMG), kalp ritmi (EKG), solunum çabası, hava akımı, kan oksijen doygunluğu (oksijen saturasyonu) ve horlama gibi birçok fizyolojik parametre kaydedilir ve analiz edilir. Bu detaylı veri seti, doktorlara uyku apnesi, narkolepsi, huzursuz bacak sendromu gibi uyku ile ilişkili rahatsızlıkları doğru bir şekilde teşhis etme imkanı sunar. Polisomnografi hakkında daha fazla bilgi edinmek için Wikipedia'yı ziyaret edebilirsiniz.

PSG Hangi Durumlarda Gerekli Görülür?

Doktorlar genellikle aşağıdaki belirtiler veya şüpheler doğrultusunda PSG testi önermektedir:

• Şiddetli ve sürekli horlama
• Uyku sırasında nefes duraklamaları veya boğulma hissi
• Gün içinde aşırı uyku hali ve yorgunluk
• Konsantrasyon güçlüğü, unutkanlık
• Sabah baş ağrıları
• Uykusuzluk (insomnia)
• Huzursuz bacak sendromu
• Kalp rahatsızlıkları, yüksek tansiyon ve diyabet gibi ek hastalıkların varlığı (uyku apnesiyle ilişkisi olabilir)

Polisomnografi (PSG) Nerede Yapılır?

Polisomnografi testi, genellikle özel olarak donatılmış uyku laboratuvarlarında veya uyku merkezlerinde yapılır. Türkiye'de bu tür merkezler, hem devlet hastanelerinde hem de özel sağlık kuruluşlarında bulunmaktadır.

Devlet Hastanelerinde Polisomnografi

Büyük şehirlerdeki üniversite hastaneleri, eğitim ve araştırma hastaneleri ile bazı devlet hastanelerinde uyku laboratuvarları mevcuttur. Bu hastanelerde PSG testi, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kapsamında yapılabilir, bu da test maliyetinin büyük bir kısmının karşılandığı anlamına gelir. Ancak, devlet hastanelerinde randevu bekleme süreleri özel kuruluşlara göre daha uzun olabilir. Teste başvurmak için genellikle bir göğüs hastalıkları, nöroloji veya KBB uzmanının yönlendirmesi gerekmektedir.

Özel Hastanelerde ve Uyku Kliniklerinde Polisomnografi

Birçok özel hastane ve sadece uyku bozukluklarının teşhis ve tedavisine odaklanmış özel uyku klinikleri de polisomnografi hizmeti sunmaktadır. Bu merkezler genellikle daha modern teknolojiye sahip olabilir, daha kısa randevu süreleri sunabilir ve daha konforlu bir ortam sağlayabilir. Özel hastanelerde test ücretleri farklılık gösterebilir ve SGK veya özel sağlık sigortanızın kapsamına göre değişebilir. Özel bir uyku kliniği veya hastane seçerken, akredite olup olmadığını ve deneyimli bir kadroya sahip olup olmadığını araştırmak önemlidir.

Evde Polisomnografi (Home Sleep Test - HST)

Bazı durumlarda, özellikle uyku apnesi şüphesi yüksek olan ve ek karmaşık tıbbi durumu olmayan hastalarda, evde polisomnografi (HST) seçeneği de değerlendirilebilir. Bu yöntemde, hasta uyku cihazını evine götürerek gece kendi yatağında uyurken test yapılır. HST, daha az sensör kullanır ve genellikle sadece solunumla ilgili parametreleri (nefes duraklamaları, oksijen seviyeleri) kaydeder. Evde test, laboratuvar ortamına göre daha konforlu ve daha ekonomiktir; ancak karmaşık uyku bozukluklarının teşhisi için yeterli bilgi sağlamayabilir ve her hasta için uygun değildir. Hangi testin sizin için uygun olduğuna doktorunuz karar verecektir. Uyku apnesi ve tanı yöntemleri hakkında Türk Uyku Tıbbı Derneği'nden bilgi alabilirsiniz.

PSG Testine Gitmeden Önce Bilmeniz Gerekenler

Testten önce doktorunuz size detaylı bilgi verecektir, ancak genel olarak dikkat etmeniz gereken bazı noktalar şunlardır:

• Testten önceki 24 saat içinde kafeinli içecekler, alkol ve ağır yemeklerden kaçının.
• Uykuya yardımcı olabilecek ilaçlar veya takviyeler kullanıyorsanız, doktorunuzla konuşarak testten önce bırakıp bırakmayacağınızı öğrenin.
• Test günü saçlarınızın temiz ve jölesiz/sprey kullanmadan gelmesi önemlidir, çünkü sensörler baş bölgesine yerleştirilecektir.
• Rahat kıyafetler giyin ve yanınızda kişisel eşyalarınızı (diş fırçası, pijama vb.) getirin.

Uyku Apnesi Teşhisi Sonrası Tedavi Süreci

Polisomnografi sonucunda uyku apnesi teşhisi konulursa, doktorunuz size en uygun tedavi yöntemini önerecektir. En yaygın tedavi yöntemleri arasında CPAP (Sürekli Pozitif Hava Yolu Basıncı) cihazı kullanımı, oral apareyler ve bazı durumlarda cerrahi müdahaleler bulunmaktadır. Yaşam tarzı değişiklikleri (kilo verme, alkol ve sigara bırakma) de tedavinin önemli bir parçasıdır.

Sonuç olarak, uyku apnesi gibi önemli bir sağlık sorununda doğru teşhis, doğru tedaviye giden ilk adımdır. Polisomnografi (PSG) testi, bu teşhisin konulmasında vazgeçilmez bir araçtır ve hem devlet hastanelerindeki uyku laboratuvarlarında hem de özel hastanelerde ve uyku kliniklerinde güvenle yapılabilmektedir. Uyku kalitenizin düşük olduğunu veya uyku apnesi belirtileri gösterdiğinizi düşünüyorsanız, bir uzmana başvurmaktan çekinmeyin. Sağlıklı bir uyku, daha kaliteli bir yaşamın anahtarıdır.