Dijital çağın getirdiği kolaylıkların yanı sıra, ne yazık ki bazı karanlık yüzleri de mevcut. Bu karanlık yüzlerden biri de siber taciz. İnternet ve sosyal medya platformları üzerinden gerçekleştirilen bu rahatsız edici eylemler, mağdurların psikolojisini derinden etkileyebilir ve günlük yaşamlarını olumsuz yönde sekteye uğratabilir. Ancak bu durum karşısında çaresiz değilsiniz. Siber taciz mağdurları için yasal haklar ve ulaşılabilir destek mekanizmaları bulunmaktadır. Bu makalemizde, dijital zorbalıkla karşılaştığınızda başvurabileceğiniz hukuki yolları ve alabileceğiniz yardımları detaylı bir şekilde ele alacağız, böylece kendinizi güvende hissetmenizi sağlayacak adımları öğreneceksiniz.

Siber Taciz Nedir ve Türleri Nelerdir?

Siber taciz, elektronik iletişim araçları kullanılarak bir kişiye yönelik yapılan, tekrarlayıcı ve rahatsız edici nitelikteki her türlü saldırgan, tehditkâr veya utanç verici davranıştır. Bu, kişisel bir hesaptan gönderilen sürekli mesajlardan, bir grubun hedefe yönelik kışkırtmasına kadar geniş bir yelpazeyi kapsayabilir. Siber tacizin başlıca türleri şunlardır:

• Tehdit ve Hakaret: Çevrimiçi platformlarda, mesajlaşma uygulamalarında veya e-postalarda tehdit edici, küfürlü veya aşağılayıcı ifadelerin kullanılması.
• Özel Hayatın İhlali: Rıza dışı özel fotoğraf veya videoların yayılması, kişisel bilgilerin ifşa edilmesi.
• Sahte Profil Oluşturma: Mağdurun adına sahte sosyal medya hesapları açarak itibarını zedeleyici paylaşımlar yapmak.
• İtibar Suikastı: Mağdur hakkında asılsız dedikodular yayarak veya manipüle edilmiş görsellerle kamuoyu önünde küçük düşürme çabası.
• Cinsel Taciz: İstenmeyen cinsel içerikli mesajlar, görüntüler gönderme veya çevrimiçi cinsel içerikli tacizde bulunma.
• Stalking (Siber Takip): Kişinin çevrimiçi hareketlerini sürekli izleme, bulunduğu yerleri takip etme ve bu bilgileri rahatsız edici şekilde kullanma.

Türkiye'de Siber Tacize Karşı Yasal Çerçeve

Türkiye'de siber taciz eylemleri, farklı kanunlar kapsamında değerlendirilir ve çeşitli suç tiplerine karşılık gelebilir. Mağdurların bilmesi gereken temel yasal dayanaklar aşağıdadır:

Türk Ceza Kanunu (TCK) Kapsamında Siber Taciz

Siber tacizin niteliğine göre Türk Ceza Kanunu'nda (TCK) yer alan bazı maddeler ihlal edilmiş olabilir. Bu maddelerden bazıları şunlardır:

• Tehdit (TCK m. 106): Birine zarar vereceği yönünde tehditte bulunmak.
• Hakaret (TCK m. 125): Bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edici bir fiil işlemek.
• Cinsel Taciz (TCK m. 105): Bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz etmek.
• Özel Hayatın Gizliliğini İhlal (TCK m. 134): Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden görüntü veya sesleri ifşa etmek.
• Kişisel Verilerin Kaydedilmesi, Yayılması (TCK m. 135, 136): Kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydetmek veya yaymak.
• Haberleşmenin Gizliliğini İhlal (TCK m. 132): Kişiler arasındaki haberleşmelerin içeriğini hukuka aykırı olarak ifşa etmek.

Bu konularda daha detaylı bilgi için Türk Ceza Kanunu (TCK) maddelerini inceleyebilirsiniz.

5651 Sayılı Kanun ve İçeriğin Kaldırılması

İnternet ortamında yapılan yayınların düzenlenmesi ve bu yayınlar yoluyla işlenen suçlarla mücadele edilmesi hakkında 5651 sayılı Kanun, siber taciz mağdurları için önemli bir hukuki zemin sunar. Bu kanun sayesinde, mağdurlar kişilik haklarının ihlal edildiği içeriklerin internetten çıkarılmasını veya erişiminin engellenmesini talep edebilirler. Bu tür talepler, mahkemeler veya Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) aracılığıyla yapılabilir.

Siber Taciz Mağdurlarının Başvuru Süreçleri ve Delil Toplama

Siber tacize uğradığınızda atmanız gereken ilk ve en kritik adımlardan biri, delil toplamaktır. Güçlü deliller, hukuki sürecin başarılı ilerlemesi için olmazsa olmazdır.

İlk Adım: Delil Toplama

Tacize dair her türlü veriyi saklayın:

• Ekran Görüntüleri ve Kayıtlar: Taciz içerikli mesajların, yorumların, gönderilerin veya e-postaların ekran görüntülerini alın. Bu görüntülerde tarih, saat ve URL (varsa) bilgisi mutlaka görünür olmalıdır.
• Bağlantılar (Linkler): Paylaşımların doğrudan bağlantılarını (URL) kaydedin.
• IP Adresleri: E-posta veya mesaj başlıklarında olabilecek IP adreslerini muhafaza edin.
• Video Kayıtları: Canlı yayın veya görüntülü görüşme sırasında tacize uğradıysanız, bu anları kaydedin.
• Noter Tespiti: Delillerin hukuki geçerliliğini artırmak için bir noter aracılığıyla bu içerikleri tespit ettirebilirsiniz.

Şikayet ve Başvuru Yolları

Delilleri topladıktan sonra başvurabileceğiniz merciler şunlardır:

• Cumhuriyet Başsavcılığı: Topladığınız delillerle birlikte en yakın Cumhuriyet Başsavcılığı'na yazılı dilekçe ile suç duyurusunda bulunabilirsiniz. Bu, genel hukuki süreçlerin başlangıç noktasıdır.
• Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı: Siber suçlarla özel olarak ilgilenen bu birimlere doğrudan başvurabilir veya web siteleri üzerinden ihbar yapabilirsiniz. EGM Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı sayfasına göz atabilirsiniz.
• Jandarma Genel Komutanlığı Siber Suçlarla Mücadele Birimleri: Kırsal bölgelerde veya jandarma sorumluluk alanındaki olaylar için bu birimlere başvurulabilir.
• Sosyal Medya Platformları: Taciz içeriklerini ilgili platformun kendi şikayet/raporlama mekanizmaları üzerinden bildirin. Çoğu platform, kullanıcı ihlallerine karşı belirli prosedürlere sahiptir.
• Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK): Özellikle kişilik haklarınızın ihlal edildiği içeriklerin kaldırılması veya erişiminin engellenmesi için BTK'ya başvuruda bulunabilirsiniz.

Siber Taciz Mağdurları İçin Destek Mekanizmaları

Siber taciz, mağdurlarda ciddi psikolojik etkiler bırakabilir. Bu süreçte yalnız olmadığınızı bilmek ve profesyonel destek almak hayati önem taşır.

Psikolojik Destek

Tacizin yarattığı travma, anksiyete, depresyon ve özgüven kaybı gibi durumlarla başa çıkmak için psikolojik destek almak önemlidir. Devlet hastanelerinin psikiyatri ve psikoloji servislerinden, üniversite hastanelerinden veya özel kliniklerden uzman yardımı alabilirsiniz. Psikologlar ve terapistler, bu süreci atlatmanızda size rehberlik edecektir.

Hukuki Destek

Yasal süreçler karmaşık ve yıldırıcı olabilir. Bu nedenle hukuki danışmanlık almak önemlidir. Baroların adli yardım servisleri, avukatlık ücretini karşılamakta zorlanan mağdurlara ücretsiz veya indirimli hukuki destek sağlayabilir. Ayrıca, bazı sivil toplum kuruluşları da bu konuda yardımcı olmaktadır.

Sivil Toplum Kuruluşları (STK'lar) ve Yardım Hatları

Kadın hakları, çocuk hakları ve dijital güvenlik alanında faaliyet gösteren birçok STK, siber taciz mağdurlarına hem hukuki hem de psikolojik danışmanlık sunar. Bu kuruluşlar aynı zamanda farkındalık yaratma ve mağdurlara güç verme misyonunu üstlenir. İlgili STK'ların web sitelerini ziyaret ederek veya yardım hatlarını arayarak destek alabilirsiniz.

Kendinizi Siber Tacizden Koruma Yolları

Siber tacize maruz kalma riskini azaltmak ve dijital güvenliğinizi sağlamak için alabileceğiniz bazı önlemler bulunmaktadır:

• Gizlilik Ayarlarını Kontrol Edin: Sosyal medya hesaplarınızın ve diğer çevrimiçi platformların gizlilik ayarlarını düzenli olarak kontrol edin ve kişisel bilgilerinizi sınırlı sayıda kişiyle paylaşın.
• Kişisel Bilgileri Sınırlı Paylaşın: Adres, telefon numarası, iş yeri gibi hassas bilgileri çevrimiçi platformlarda paylaşmaktan kaçının.
• Güçlü Parolalar Kullanın: Farklı platformlar için güçlü ve benzersiz parolalar oluşturun, mümkünse iki faktörlü kimlik doğrulamayı etkinleştirin.
• Bilinmeyen Bağlantılara Dikkat Edin: Tanımadığınız kişilerden gelen veya şüpheli görünen bağlantılara tıklamayın.
• Raporlama ve Engelleme Özelliklerini Kullanın: Taciz edici içerik veya profillerle karşılaştığınızda, platformun sağladığı raporlama ve engelleme özelliklerini kullanmaktan çekinmeyin.
• Dijital Ayak İzinizi Yönetin: Hakkınızda internette yer alan bilgileri periyodik olarak kontrol edin ve istenmeyen içeriklerin kaldırılması için adımlar atın.

Sonuç

Siber taciz, dijital çağın acı gerçeklerinden biri olsa da, mağdurların bu durum karşısında yalnız ve çaresiz olmadığını unutmamak önemlidir. Türkiye'deki yasal düzenlemeler ve sunulan çeşitli destek mekanizmaları, siber tacizle mücadelede güçlü birer araçtır. Yasal haklarınızı bilmek, delil toplama konusunda bilinçli olmak ve gerektiğinde psikolojik veya hukuki destek almak, bu zorlu süreci atlatmanın anahtarıdır. Dijital dünyada kendinizi güvende hissetmek için önleyici adımlar atmayı ve herhangi bir taciz durumunda sessiz kalmayıp harekete geçmeyi asla ihmal etmeyin. Unutmayın, dijital ortamda da güvende olma hakkınız vardır ve bu hakkınızı korumak için her türlü mekanizma mevcuttur.