Poliomiyozit Nedir ve Neden Aşısı Bu Kadar Önemli?

Poliomiyozit, poliovirüs adı verilen bir virüsün neden olduğu, merkezi sinir sistemini etkileyebilen ciddi bir bulaşıcı hastalıktır. Genellikle çocukluk çağında görüldüğü için "çocuk felci" olarak adlandırılır. Virüs, çoğunlukla enfekte bir kişinin dışkısıyla kirlenmiş su veya yiyecek yoluyla bulaşır. Hastalık, bazı durumlarda kalıcı felce yol açabilir ve solunum kaslarının etkilenmesi durumunda ölümcül olabilir. Tarih boyunca sayısız çocuğun hayatını karartan bu hastalık, aşılama sayesinde neredeyse tamamen ortadan kaldırılmıştır. Bu nedenle, poliomiyelit aşısı, sadece bireyin sağlığı için değil, toplum sağlığı için de hayati bir öneme sahiptir.

Poliomiyelit hakkında daha fazla bilgi edinmek için Wikipedia'daki Poliomiyelit sayfasına göz atabilirsiniz.

Çocuk Felci Aşısı Türleri: IPV ve OPV

Çocuk felci aşıları temel olarak iki ana türde bulunur:

İnaktif Polio Aşısı (IPV - Inactivated Polio Vaccine)

IPV, ölü poliovirüs içeren bir aşıdır ve enjeksiyon yoluyla uygulanır. Virüs canlı olmadığı için hastalık yapma riski taşımaz. Vücutta antikor üretimini tetikleyerek bağışıklık sağlar. Günümüzde birçok ülke, özellikle vahşi poliovirüsün nadir olduğu bölgelerde, IPV'yi tercih etmektedir çünkü aşıya bağlı felç riski taşımaz.

Oral Polio Aşısı (OPV - Oral Polio Vaccine)

OPV, zayıflatılmış canlı poliovirüs içeren ve ağız yoluyla damla şeklinde uygulanan bir aşıdır. Bağırsaklarda lokal bağışıklık oluşturarak virüsün yayılımını engellemede oldukça etkilidir. Ancak çok nadir durumlarda, aşıdaki zayıflatılmış virüs mutasyona uğrayarak felce neden olabilir (aşıyla ilişkili paralitik poliomiyelit). Bu risk nedeniyle, dünya genelinde OPV kullanımı kademeli olarak azaltılmakta ve IPV'ye geçiş yapılmaktadır.

Türkiye'deki Poliomiyozit Aşısı Takvimi: Adım Adım Rehber

Türkiye'de çocuk felcine karşı aşılama, ulusal aşı takviminin ayrılmaz bir parçasıdır ve Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen programa göre uygulanır. Ülkemizde genellikle IPV (İnaktif Polio Aşısı) kullanılmaktadır. Aşılama takvimi şu şekildedir:

• 2. Ayın Sonu: İlk doz IPV uygulanır.
• 4. Ayın Sonu: İkinci doz IPV uygulanır.
• 6. Ayın Sonu: Üçüncü doz IPV uygulanır.
• 18. Ayın Sonu (1.5 Yaş): Rapel (hatırlatma) dozu IPV uygulanır.
• 4-6 Yaş Arası: Son rapel dozu IPV uygulanır.

Bu takvime titizlikle uymak, çocuğunuzun poliomiyelite karşı tam bağışıklık kazanması için kritik öneme sahiptir. Aşılama randevularınızı kaçırmamaya özen gösterin ve herhangi bir aksaklık durumunda doktorunuza danışın.

Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı'nın güncel aşı takvimi bilgilerine Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü web sitesinden ulaşabilirsiniz.

Kimler Çocuk Felci Aşısı Olmalı?

Çocuk felci aşısı, ulusal aşı takvimine uygun olarak doğan her bebeğe ve çocuğa uygulanmalıdır. Ayrıca, poliomiyelitin hala endemik olduğu bölgelere seyahat edecek yetişkinler veya daha önce aşılanmamış ya da aşı durumu bilinmeyen kişiler için de doktor kontrolünde aşı önerilebilir. Sağlık çalışanları gibi risk gruplarında yer alan kişiler de aşılarını güncel tutmalıdır.

Aşının Yan Etkileri ve Güvenliği

Poliomiyelit aşısı, genel olarak güvenli kabul edilen bir aşıdır. Çoğu çocukta hiçbir yan etki görülmezken, bazı durumlarda hafif reaksiyonlar ortaya çıkabilir:

• Enjeksiyon yerinde kızarıklık, şişlik veya hassasiyet
• Hafif ateş
• Halsizlik veya huzursuzluk

Bu yan etkiler genellikle kısa sürede kendiliğinden geçer ve ciddi değildir. Nadiren de olsa alerjik reaksiyonlar gibi daha ciddi yan etkiler görülebilir, ancak bunlar oldukça düşüktür. Aşının faydaları, potansiyel risklerinden kat kat fazladır.

Poliomiyozitin Küresel Durumu ve Aşının Rolü

Poliomiyelit, dünya genelinde yürütülen yoğun aşılama kampanyaları sayesinde neredeyse tamamen ortadan kaldırılmıştır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve diğer uluslararası kuruluşların çabalarıyla, hastalık birçok ülkede eradike edilmiş, vahşi poliovirüsün görüldüğü ülke sayısı tek hanelere inmiştir. Ancak virüsün tamamen yok edilmesi için aşılamanın kesintisiz olarak devam etmesi ve her çocuğa ulaşması büyük önem taşımaktadır. Aşılama sayesinde, çocuklarımız bu yıkıcı hastalıktan korunmakta ve dünya, çocuk felcinden arındırılmış bir geleceğe adım adım ilerlemektedir.