Multipl Subpial Transeksiyon (MST), özellikle ilaçlara yanıt vermeyen inatçı epilepsi vakalarında uygulanan, beyin cerrahisinde önemli bir yer tutan özel bir yöntemdir. Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen epilepsi, kronik bir nörolojik durum olup, bazı hastalarda standart antiepileptik ilaç tedavileri yetersiz kalabilir. İşte bu noktada, yaşam kalitesini ciddi şekilde düşüren ve kontrol altına alınamayan nöbetleri olan hastalar için MST, umut vadeden bir tedavi seçeneği olarak öne çıkmaktadır. Bu kapsamlı kılavuz, Multipl Subpial Transeksiyon'un ne olduğunu, nasıl işlediğini, hangi hastalar için uygun olduğunu ve tedavi sürecine dair bilmeniz gerekenleri ayrıntılı bir şekilde ele alacaktır.

İnatçı Epilepsi Nedir ve Neden MST Bir Seçenek Olur?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin anormal elektriksel aktivitesi sonucu ortaya çıkan tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir durumdur. Çoğu hasta ilaç tedavisiyle nöbetlerini kontrol altına alabilirken, bazıları için bu mümkün olmaz.

İnatçı Epilepsi Tanımı ve Özellikleri

“İnatçı epilepsi” veya “tedaviye dirençli epilepsi”, uygun doz ve kombinasyonlarda en az iki farklı antiepileptik ilaca rağmen nöbetlerin devam etmesi durumunu ifade eder. Bu durum, hastaların günlük yaşamlarını, eğitimlerini ve sosyal ilişkilerini olumsuz etkilerken, aynı zamanda yaralanma riskini ve yaşam kalitesini düşürür. Bu hasta grubunda, cerrahi tedavi seçenekleri değerlendirilmeye başlanır.

Tedaviye Dirençli Epilepside Cerrahi Yaklaşımın Önemi

Cerrahi, inatçı epilepsi tedavisinde önemli bir role sahiptir. Amaç, nöbetlerin başladığı veya yayıldığı beyin bölgesini çıkarmak veya nöbet aktivitesini engellemektir. Lezyonektomi (lezyon çıkarılması) veya lobektomi (beyin lobunun çıkarılması) gibi geleneksel cerrahi yöntemler genellikle nöbetlerin belirli bir odak noktasından kaynaklandığı durumlarda tercih edilir. Ancak, nöbet odağının beynin kritik işlevlerle (konuşma, hareket gibi) ilgili bölgelerine denk geldiği veya yaygın olduğu durumlarda, daha az invaziv ve işlevleri koruyucu yaklaşımlara ihtiyaç duyulur. İşte bu noktada, Multipl Subpial Transeksiyon devreye girer.

Multipl Subpial Transeksiyon (MST) Nedir?

MST, özellikle beynin fonksiyonel olarak önemli alanlarındaki (motor korteks, konuşma alanı vb.) nöbet odaklarının tedavisinde kullanılan özel bir cerrahi tekniktir.

MST'nin Tarihçesi ve Gelişimi

Bu teknik, ilk kez 1980'lerde Dr. Olivier Devinsky ve ekibi tarafından tanımlanmıştır. Amaç, nöbetlerin yayılmasını sağlayan horizontal (yatay) sinir liflerini keserken, vertikal (dikey) sinir liflerini ve dolayısıyla beyin korteksinin önemli işlevlerini korumaktır. Bu yaklaşım, geleneksel ablatif (doku çıkarma) cerrahinin mümkün olmadığı durumlarda kritik bir alternatif sunmuştur.

MST'nin Amacı ve Temel Prensibi

Multipl Subpial Transeksiyon'un temel prensibi, beynin yüzeyel (kortikal) tabakası içinde, gri maddeyi boydan boya geçmeden, yatay sinir bağlantılarını minik kesilerle bölmektir. Bu kesiler, nöronların dikey sütunlar halinde düzenlendiği varsayımına dayanarak, korteksin işlevsel bütünlüğünü bozmadan nöbet aktivitesinin yayılmasını engellemeyi hedefler. Böylece, nöbet yayıldığı bölgede durdurulurken, hastanın motor, duyu veya dil gibi temel fonksiyonları korunur.

MST Prosedürü: Adım Adım Yaklaşım

MST, oldukça hassas bir cerrahi müdahale gerektirir ve deneyimli bir nöroşirurji ekibi tarafından yapılmalıdır.

Cerrahi Öncesi Değerlendirme

MST kararı verilmeden önce hastalar, kapsamlı bir değerlendirme sürecinden geçer. Bu süreçte; detaylı nörolojik muayene, uzun süreli video-EEG monitorizasyonu (nöbetlerin başlangıç noktasını belirlemek için), MR gibi görüntüleme yöntemleri ve bazen fonksiyonel MR veya PET gibi ileri tetkikler yapılır. Epilepsi cerrahisi için uygun adaylar, multidisipliner bir kurul tarafından değerlendirilir.

Cerrahi Teknik ve Uygulama

Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Cerrah, nöbet aktivitesinin saptandığı korteks bölgesine ulaşmak için kafatasında küçük bir pencere açar. Daha sonra, özel bir mikro bıçak veya ultrasonik aspiratör gibi aletler kullanarak, korteksin yüzeyine paralel ve belirli aralıklarla (genellikle birkaç milimetre) çok küçük kesiler yapılır. Bu kesiler, yaklaşık 2-3 mm derinliğinde olup, gri maddenin tüm kalınlığını geçmez ve beynin kritik beyaz cevher bağlantılarını korumaya özen gösterilir. İşlem tamamlandıktan sonra kafatası tekrar kapatılır.

Ameliyat Sonrası Bakım ve İzlem

Ameliyat sonrası hastalar yoğun bakımda veya özel bir ünitede yakından izlenir. Ağrı kontrolü yapılır ve enfeksiyon riski için antibiyotikler verilebilir. Nöbet ilaçlarına genellikle devam edilir ve doz ayarlamaları zamanla yapılabilir. Uzun vadeli izlem, nöbet sıklığı, ilacın etkinliği ve yaşam kalitesindeki değişiklikleri değerlendirmek için önemlidir. Fizik tedavi veya konuşma terapisi gibi rehabilitasyon yaklaşımları da gerekebilir.

MST'nin Avantajları ve Potansiyel Riskleri

Her cerrahi girişim gibi, MST'nin de faydaları ve olası riskleri bulunmaktadır.

MST'nin Faydaları ve Kimler İçin Uygundur?

• Fonksiyon Korunumu: En büyük avantajı, beynin kritik fonksiyonlarını (konuşma, hareket, duyu) korurken nöbet yayılımını engellemesidir.
• Alternatif Tedavi: Geleneksel rezeksiyon cerrahisinin mümkün olmadığı veya çok riskli olduğu durumlarda etkili bir seçenektir.
• Yaşam Kalitesi İyileşmesi: Nöbet sıklığını ve şiddetini azaltarak hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde artırabilir.

MST, özellikle Landau-Kleffner sendromu, Rasmussen ensefaliti gibi bazı spesifik epilepsi sendromlarında ve nöbet odağının motor veya dil bölgelerine yakın olduğu fokal kortikal displazi vakalarında değerlendirilen bir yöntemdir.

Olası Komplikasyonlar ve Yan Etkiler

Her cerrahi işlemde olduğu gibi, MST'nin de potansiyel riskleri vardır:

• Enfeksiyon: Cerrahi alanın enfeksiyonu.
• Kanama: Beyin içinde kanama riski.
• Geçici Nörolojik Bozukluklar: İşlem yapılan bölgeye bağlı olarak geçici zayıflık, duyu kaybı veya konuşma güçlüğü görülebilir. Çoğu zaman bu durumlar geçicidir.
• Nöbetlerde Değişiklik: Nadiren de olsa nöbetlerde artış veya yeni tip nöbetlerin ortaya çıkması söz konusu olabilir.
• Kalıcı Fonksiyon Kaybı: Çok nadir durumlarda, beynin hassas yapısı nedeniyle kalıcı işlev kaybı riski bulunur.

MST'nin Etkinliği ve Beklentiler

MST'nin etkinliği, hastanın epilepsi tipine, nöbetlerin şiddetine ve cerrahın deneyimine bağlı olarak değişebilir. Çalışmalar, MST uygulanan hastaların önemli bir kısmında nöbet sıklığında azalma ve yaşam kalitesinde iyileşme olduğunu göstermektedir. Ancak, her hastanın yanıtı farklı olabilir ve bazı hastalarda tam nöbet kontrolü sağlanamayabilir. Hastaların ve ailelerinin, tedavi öncesinde beklentilerini gerçekçi bir şekilde belirlemesi ve doktorlarıyla açık iletişim kurması büyük önem taşır.

Sonuç

Multipl Subpial Transeksiyon (MST), inatçı epilepsi tedavisinde, özellikle de beynin fonksiyonel olarak kritik bölgelerinde yer alan nöbet odakları için değerli ve işlev koruyucu bir cerrahi seçenektir. Geleneksel rezeksiyon cerrahisinin uygulanamadığı durumlarda hastalara yeni bir umut ışığı sunar. Bu karmaşık ve hassas prosedür, alanında uzman multidisipliner bir ekibin kapsamlı değerlendirmesi ve deneyimli nöroşirurji uzmanlarının titiz uygulamasıyla en iyi sonuçları verir. MST, doğru hasta seçimi ve dikkatli cerrahi teknikle, tedaviye dirençli epilepsisi olan bireylerin yaşam kalitesini artırma potansiyeline sahip önemli bir cerrahi yaklaşımdır.