Mide kanseri, dünya genelinde en sık görülen ve ne yazık ki ölümcül seyredebilen kanser türlerinden biridir. Bu hastalığın tedavisinde başarı oranını büyük ölçüde etkileyen en kritik faktör, hastalığın erken mide kanseri evresinde teşhis edilmesidir. Geleneksel cerrahi yöntemlere kıyasla daha az invaziv bir yaklaşım sunan Endoskopik Submukozal Diseksiyon (ESD), özellikle erken evre mide kanserinde hem minimal invaziv tanı hem de etkili bir tedavi yöntemi olarak öne çıkmaktadır. Bu makalede, ESD'nin erken mide kanseri yönetimindeki rolünü, avantajlarını ve bu yenilikçi endoskopik tekniğin hastalar için ne anlama geldiğini detaylıca inceleyeceğiz.

Mide Kanseri ve Erken Tanının Önemi

Mide kanseri, genellikle ileri evrelere gelene kadar belirgin semptomlar göstermediği için sinsi ilerleyen bir hastalıktır. Ne yazık ki, hastalık ileri evrelerde teşhis edildiğinde tedavi seçenekleri kısıtlanmakta ve prognoz (hastalık seyri) olumsuz etkilenmektedir. İşte tam da bu noktada, erken tanı hayati bir önem taşır. Erken evre mide kanseri, kanser hücrelerinin sadece mide mukozasında veya submukozada sınırlı olduğu durumu ifade eder. Bu aşamada yakalanan kanserlerde, tam kür şansı oldukça yüksektir. Geleneksel cerrahi müdahaleler (gastrektomi) genellikle büyük bir operasyon gerektirse de, gelişen endoskopik teknikler sayesinde artık daha az invaziv yollarla da tam tedavi mümkün olabilmektedir.

ESD Nedir ve Nasıl Çalışır?

Endoskopik Submukozal Diseksiyon (ESD), sindirim sistemi kanserlerinin özellikle erken evrelerinde uygulanan, ileri düzey bir endoskopik tedavi yöntemidir. Bu teknik, fleksible bir endoskop (ucunda kamera olan ince, esnek bir tüp) yardımıyla, kanserli dokuyu çevreleyen sağlıklı dokuya zarar vermeden, tek parça halinde çıkarmayı hedefler. Geleneksel endoskopik mukozal rezeksiyon (EMR) ile karşılaştırıldığında, ESD çok daha geniş ve derin lezyonların bile tek seferde çıkarılmasına olanak tanır. İşlem sırasında, hekim endoskopu midede ilerletir, tümörlü bölgeyi özel bıçaklar ve elektrik akımı kullanarak mukozadan ayırır ve submukozal tabakayı dikkatlice diseke ederek (ayıklayarak) lezyonu çıkarır.

ESD'nin Geleneksel Yöntemlerden Farkı

ESD'yi diğer yöntemlerden ayıran temel özellikler şunlardır:

• EMR'ye Göre Üstünlük: EMR (Endoskopik Mukozal Rezeksiyon), genellikle küçük ve yüzeysel lezyonlar için kullanılır. Ancak EMR ile çıkarılabilecek lezyon boyutu sınırlıdır ve bazen lezyon parçalar halinde çıkarılabilir, bu da patolojik değerlendirmeyi zorlaştırır. ESD ise 2 cm'den büyük lezyonların bile tek parça halinde, temiz cerrahi sınırlar (R0 rezeksiyon) ile çıkarılmasını sağlar. Bu, tekrarlama riskini önemli ölçüde azaltır.
• Cerrahiye Alternatif: Mide kanserinde geleneksel cerrahi (gastrektomi), midenin bir kısmının veya tamamının çıkarılmasını gerektiren büyük bir ameliyattır. Bu, uzun bir iyileşme süreci, hastanede kalış ve yaşam kalitesinde önemli değişiklikler anlamına gelir. ESD, uygun erken evre mide kanseri hastalarında cerrahiye mükemmel bir minimal invaziv alternatif sunar, mide fonksiyonlarını korur ve hastanın hızla normal yaşantısına dönmesini sağlar. Daha fazla bilgi için Wikipedia'daki mide kanseri sayfasına göz atabilirsiniz.

Erken Mide Kanserinde ESD Adayları

ESD her erken mide kanseri hastası için uygun değildir. Hastanın ESD için uygun olup olmadığını belirlemek için detaylı bir değerlendirme yapılır. Genel olarak, aşağıdaki kriterlere uyan erken evre mide kanseri lezyonları ESD için uygun kabul edilir:

• Kanserin sadece mide mukozasında veya yüzeysel submukozal tabakada sınırlı olması (lenf nodu veya uzak metastaz olmaması).
• Tümörün boyutu ve tipi (iyi farklılaşmış adenokarsinomlar genellikle daha uygun adaylardır).
• Ülserasyonun olup olmaması (ülserli lezyonlarda daha dikkatli olunmalıdır).
• Hastanın genel sağlık durumu ve anesteziye uygunluğu.

Bu değerlendirmeler, yüksek çözünürlüklü endoskopi, endoskopik ultrasonografi (EUS) ve biyopsi gibi yöntemlerle yapılır. Doğru aday seçimi, ESD'nin başarı oranını ve hastanın tedavisinin etkinliğini doğrudan etkiler.

ESD Prosedürü ve Sonrası

ESD işlemi genellikle genel anestezi altında yapılır ve uzman bir gastroenterolog veya cerrah tarafından gerçekleştirilir. İşlem süresi lezyonun büyüklüğüne ve konumuna göre değişmekle birlikte, birkaç saat sürebilir. İşlem sonrası hastalar genellikle birkaç gün hastanede gözetim altında tutulur. Bu süreçte ağrı yönetimi ve olası komplikasyonların takibi yapılır. ESD sonrası iyileşme, geleneksel cerrahiye kıyasla çok daha hızlıdır. Hastalar kısa sürede sıvı gıdalara başlayabilir ve normal diyetlerine dönebilirler. Takip endoskopileri, çıkarılan bölgenin iyileşmesini ve kanserin tekrarlayıp tekrarlamadığını kontrol etmek için önemlidir.

ESD'nin Avantajları ve Potansiyel Riskleri

Avantajları

• Minimal İnvaziv: Karın duvarında kesi gerektirmez, bu da daha az ağrı, daha kısa hastanede kalış süresi ve daha hızlı iyileşme anlamına gelir.
• Organ Koruma: Midelerin bir kısmı veya tamamı alınmadığı için midenin doğal fonksiyonları korunur, bu da hastanın yaşam kalitesini önemli ölçüde artırır.
• Yüksek Kür Oranı: Doğru seçilmiş erken evre lezyonlarda, ESD'nin tam küratif rezeksiyon oranı oldukça yüksektir.
• Patolojik Değerlendirme: Lezyonun tek parça halinde çıkarılması, patologlar için daha doğru ve kapsamlı bir değerlendirme yapma imkanı sunar.
• Maliyet Etkinliği: Uzun vadede, daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı iyileşme süreleri nedeniyle genel sağlık maliyetlerini düşürebilir. Türk Gastroenteroloji Derneği'nin mide kanseri tedavisiyle ilgili rehberleri de bu konuda ışık tutmaktadır: TGD Mide Kanseri Tedavisi.

Potansiyel Riskleri

Her tıbbi işlemde olduğu gibi, ESD'nin de bazı potansiyel riskleri bulunmaktadır:

• Kanama: İşlem sırasında veya sonrasında kanama görülebilir, ancak genellikle endoskopik olarak kontrol altına alınabilir.
• Perforasyon (Delinme): Mide duvarında nadiren de olsa delinme riski vardır. Bu durum genellikle endoskopik olarak onarılabilir, ancak bazen cerrahi müdahale gerekebilir.
• Darlık (Stenoz): Özellikle büyük lezyonların çıkarılmasından sonra, nadiren yemek borusunda veya midede darlık gelişebilir.

Sonuç

Erken mide kanseri teşhisinde ESD, hastalara umut veren, devrim niteliğinde bir yaklaşımdır. Minimal invaziv olması, organ koruyucu niteliği ve yüksek küratif rezeksiyon oranlarıyla, geleneksel cerrahiye göre birçok avantaja sahiptir. Ancak bu ileri düzey endoskopik yöntemin başarısı, deneyimli bir ekip ve doğru hasta seçimiyle yakından ilişkilidir. Erken teşhisin hayat kurtarıcı olduğu mide kanseri gibi bir hastalıkta, ESD, hastalığın seyrini olumlu yönde değiştirebilen güçlü bir araç olarak öne çıkmaktadır. Hastaların yaşam kalitesini koruyarak etkin tedavi sağlama potansiyeli, ESD'nin modern onkolojik yaklaşımlardaki yerini sağlamlaştırmaktadır.