Damarlarımızdaki hayati sorunlardan biri olan aort anevrizması, atardamar duvarının zayıflaması ve genişlemesiyle ortaya çıkan ciddi bir sağlık durumudur. Erken teşhis ve doğru tedavi, potansiyel ölümcül sonuçları önlemek adına kritik önem taşır. Geleneksel açık cerrahiye göre daha modern ve az invaziv bir alternatif sunan Endovasküler Anevrizma Onarımı (EVAR), son yıllarda anevrizma onarımı alanında devrim niteliğinde gelişmeler kaydetmiştir. Peki, bu yenilikçi tedavi yöntemi tam olarak nedir, hangi avantajları ve dezavantajları barındırır? Bu makalede, EVAR’ın inceliklerini, uygulama alanlarını ve dikkat edilmesi gereken noktaları derinlemesine inceleyeceğiz.

Endovasküler Anevrizma Onarımı (EVAR) Nedir?

Endovasküler Anevrizma Onarımı (EVAR), genişlemiş veya zayıflamış bir atardamar segmentini (anevrizmayı) onarmak için yapılan minimal invaziv bir cerrahi prosedürdür. Bu yöntem, büyük bir cerrahi kesi yapmaksızın, genellikle kasık bölgesindeki küçük kesiler aracılığıyla atardamara bir kateter yerleştirilmesini içerir. Kateter yardımıyla, anevrizmanın içine doğru bir stent grefti (özel tasarlanmış bir tüp) yerleştirilir ve bu greft, zayıflamış damar duvarını içten destekleyerek kanın anevrizma kesesine dolmasını engeller. Böylece, anevrizmanın yırtılma riski ortadan kaldırılır ve normal kan akışı sağlanır.

EVAR Hangi Durumlarda Uygulanır?

EVAR genellikle abdominal aort anevrizmaları (AAA) ve bazı torasik aort anevrizmaları (TAA) için tercih edilir. Bu tedavi yöntemi, anevrizmanın boyutu, şekli, konumu ve hastanın genel sağlık durumu gibi faktörlere bağlı olarak belirlenir. Özellikle açık cerrahiye yüksek risk taşıyan yaşlı veya ek sağlık sorunları olan hastalar için EVAR, daha güvenli bir alternatif sunabilir. Hastanın anatomik yapısının stent greft yerleşimi için uygun olması da EVAR için önemli bir kriterdir.

EVAR'ın Avantajları

EVAR'ın geleneksel açık cerrahiye göre birçok önemli avantajı bulunmaktadır. Bu avantajlar, hastaların iyileşme süreçlerini hızlandırmakla kalmaz, aynı zamanda operasyon sonrası konforlarını da artırır.

Minimal İnvaziv Yaklaşım

EVAR, büyük bir karın veya göğüs kesisi yerine, genellikle kasıkta birkaç santimetrelik küçük kesilerle yapılır. Bu durum, doku travmasını azaltır, ameliyat sonrası ağrıyı minimize eder ve kozmetik açıdan daha iyi sonuçlar verir.

Daha Hızlı İyileşme Süreci

Minimal invaziv niteliği sayesinde, hastalar genellikle daha kısa bir hastanede kalış süresi geçirir ve günlük aktivitelerine çok daha çabuk dönebilirler. Açık cerrahiye kıyasla haftalar yerine günler içinde iyileşme gözlemlenebilir.

Genel Anestezi Riskinin Azalması

EVAR prosedürü bazen spinal veya epidural anestezi altında yapılabilir, bu da genel anesteziye bağlı riskleri azaltır. Bu, özellikle solunum veya kalp sorunları olan hastalar için önemli bir avantajdır.

Yaşlı ve Yüksek Riskli Hastalar İçin Uygunluk

Açık cerrahiye dayanımı düşük olan, ileri yaştaki veya ciddi komorbiditeleri (ek hastalıkları) olan hastalar için EVAR, hayat kurtarıcı bir seçenek sunar. Ameliyat stresinin az olması, bu hasta grubunda komplikasyon riskini düşürür.

EVAR'ın Dezavantajları ve Potansiyel Riskleri

Her tıbbi işlemde olduğu gibi, EVAR'ın da belirli dezavantajları ve potansiyel riskleri vardır. Bu riskleri anlamak, hastaların bilinçli kararlar vermesi açısından önemlidir.

Sürekli Takip ve Kontrol İhtiyacı

EVAR sonrası hastaların düzenli olarak takip edilmesi gerekir. Bu takiplere bilgisayarlı tomografi (BT) veya ultrason gibi görüntüleme yöntemleri dahildir. Bunun amacı, stent greftin yerinde stabil olup olmadığını ve endoleak denilen durumların oluşup oluşmadığını kontrol etmektir.

Endoleak Riski

Endoleak, stent grefti ile anevrizma duvarı arasına kan sızması durumudur. Bu durum, anevrizma kesesinin hala basınca maruz kalmasına ve potansiyel olarak yırtılma riskinin devam etmesine neden olabilir. Endoleak'in türüne ve şiddetine bağlı olarak ek müdahaleler gerekebilir. Endoleak riski, EVAR'ın en bilinen dezavantajlarından biridir.

Radyasyon Maruziyeti

EVAR prosedürü sırasında ve takip muayenelerinde sıkça görüntüleme yöntemleri (özellikle floroskopi ve BT) kullanıldığı için hastalar belirli bir düzeyde radyasyona maruz kalır.

Yeniden Müdahale Gereksinimi

Stent greftin zamanla yer değiştirmesi, hasar görmesi veya endoleak gibi komplikasyonlar nedeniyle, bazı hastalarda EVAR sonrası ek cerrahi veya endovasküler müdahaleler gerekebilir. Açık cerrahiye göre yeniden müdahale oranı EVAR'da biraz daha yüksek olabilir.

EVAR vs. Açık Cerrahi: Karşılaştırma

Açık cerrahi, anevrizmanın doğrudan kesilerek çıkarılması ve yerine sentetik bir greftin dikilmesi esasına dayanır. Bu yöntem, EVAR'a göre daha invazivdir, daha uzun hastanede kalış ve iyileşme süresi gerektirir. Ancak, belirli anatomik durumlarda veya uzun vadeli dayanıklılık beklentisi daha yüksek olduğunda açık cerrahi hala tercih edilebilir. EVAR, ilk müdahalede daha az riskli ve daha hızlı bir iyileşme sunarken, uzun vadede daha fazla takip ve potansiyel yeniden müdahale gereksinimi ile karakterizedir. Hangi yöntemin en uygun olduğuna, hastanın bireysel durumu ve anevrizmanın özelliklerine göre bir uzman kardiyovasküler cerrah karar vermelidir.

Sonuç

Endovasküler Anevrizma Onarımı (EVAR), aort anevrizması tedavisinde devrim niteliğinde, minimal invaziv ve etkili bir yöntemdir. Ağrı ve iyileşme süresi açısından sunduğu avantajlar, birçok hasta için yaşam kalitesini artıran önemli faktörlerdir. Ancak, bu modern tedavi yaklaşımının sürekli takip gerektirmesi ve endoleak gibi potansiyel riskleri de göz ardı edilmemelidir. Anımsanmalıdır ki, her hasta benzersizdir ve en uygun tedavi seçeneği, anevrizmanın karakteristikleri, hastanın genel sağlık durumu ve cerrahın uzmanlığı doğrultusunda dikkatli bir değerlendirme sonucunda belirlenmelidir. Bu sayede, anevrizma riski altında olan bireyler için en güvenli ve en etkili sonuçlara ulaşılabilir.