Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocukluk çağında sıkça karşılaşılan bir nörogelişimsel farklılıktır. Bu durum, çocukların dikkat, dürtüsellik ve hiperaktivite gibi alanlarda zorluklar yaşamasına neden olabilir. Pek çok ebeveyn ve uzman, DEHB tanılı çocuklarda Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) yaklaşımlarının sunduğu potansiyel çözümleri ve önemli faydaları merak etmektedir. BDT, çocukların günlük yaşamlarındaki bu zorluklarla başa çıkabilmeleri için etkili stratejiler geliştirmelerine yardımcı olan, bilimsel temellere dayalı bir psikoterapi yöntemidir.

DEHB Nedir ve Çocukları Nasıl Etkiler?

DEHB, bireyin dikkatini sürdürme, dürtülerini kontrol etme ve aşırı hareketlilik gibi konularda zorlanmasıyla karakterize edilen bir durumdur. Bu durum, çocukların okul başarısını, sosyal ilişkilerini ve genel yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Wikipedia'ya göre, DEHB semptomları yaşa ve duruma göre değişiklik gösterebilir ve genellikle 7 yaşından önce ortaya çıkarak en az iki farklı ortamda (örneğin okulda ve evde) belirginleşir.

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) Nedir?

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), düşüncelerimiz, duygularımız ve davranışlarımız arasındaki ilişkiye odaklanan, problem çözme odaklı bir terapi türüdür. BDT'nin temel amacı, olumsuz ve işlevsiz düşünce kalıplarını tanımak, bunları daha gerçekçi ve yapıcı olanlarla değiştirmek ve böylece daha sağlıklı davranışlar geliştirmektir. Bilişsel Davranışçı Terapi hakkında daha fazla bilgi için Wikipedia'yı ziyaret edebilirsiniz. Çocuklarda uygulandığında, BDT oyunlar, çizimler ve yapılandırılmış aktiviteler aracılığıyla bu prensipleri çocukların anlayabileceği bir dile çevirir.

DEHB Tanılı Çocuklarda BDT Yaklaşımları

DEHB tanısı almış çocuklarda BDT, çocuğun yaşına, gelişim düzeyine ve semptomlarına özel olarak uyarlanmış çeşitli teknikler ve stratejiler içerir.

Dikkat ve Odaklanma Becerilerini Geliştirme

BDT, çocuklara görevleri parçalara ayırma, planlama yapma, zaman yönetimi teknikleri ve dikkatlerini dağıtan unsurları azaltma gibi beceriler kazandırır. Odaklanma egzersizleri ve görsel yardımcılar, çocukların dikkat sürelerini artırmalarına yardımcı olur.

Dürtüsellik ve Hiperaktiviteyi Yönetme

Dürtüselliği kontrol altına almak için "dur-düşün-yap" gibi stratejiler öğretilir. Çocuklar, tepki vermeden önce sonuçları düşünmeye teşvik edilir. Hiperaktiviteyi yönetmek için ise enerjiyi yönlendirebilecekleri uygun yollar (örneğin, yapılandırılmış fiziksel aktiviteler) ve kendini sakinleştirme teknikleri üzerinde çalışılır.

Sosyal Becerileri ve Duygu Yönetimini Destekleme

DEHB'li çocuklar genellikle sosyal ipuçlarını anlamakta ve akran ilişkilerinde zorluklar yaşayabilirler. BDT, sosyal senaryo çalışmaları, rol yapma ve empati geliştirme egzersizleriyle bu becerileri güçlendirir. Ayrıca, öfke, hayal kırıklığı gibi yoğun duygularla başa çıkmak için nefes egzersizleri ve problem çözme stratejileri öğretilir.

Aile Katılımı ve Ev Ortamının Önemi

BDT sürecinde ailenin aktif rol alması kritik öneme sahiptir. Ebeveynlere, çocuklarının semptomlarını anlamaları, olumlu pekiştirmeyi kullanmaları, tutarlı sınırlar koymaları ve evde yapılandırılmış bir ortam sağlamaları konusunda eğitim verilir. Bu, terapide öğrenilen becerilerin günlük hayata entegre edilmesini kolaylaştırır.

BDT'nin DEHB'li Çocuklar İçin Sunduğu Faydalar

DEHB tanılı çocuklarda BDT'nin birçok önemli faydası bulunmaktadır:

• Akademik Başarıda Artış: Düzenli çalışma alışkanlıkları ve odaklanma becerileri sayesinde okul performansları iyileşir.
• Sosyal İlişkilerde İyileşme: Daha iyi iletişim ve problem çözme becerileri, akranlarıyla daha sağlıklı ilişkiler kurmalarına yardımcı olur.
• Özgüven Gelişimi: Başarı deneyimleri ve kendi sorunlarıyla başa çıkma yetenekleri arttıkça özgüvenleri yükselir.
• Semptom Yönetiminde Kalıcı Beceriler: Öğrenilen stratejiler, yaşam boyu kullanılabilecek değerli araçlar sunar.
• Davranışsal Sorunlarda Azalma: Dürtüsellik ve hiperaktivite kontrol altına alındıkça, evde ve okulda yaşanan davranışsal problemler azalır.

BDT Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

BDT'den en iyi verimi alabilmek için birkaç önemli noktaya dikkat etmek gerekir:

• Uzman Seçimi: DEHB konusunda deneyimli ve çocuklarla çalışmaya yetkin bir terapist seçmek önemlidir.
• Sabır ve Tutarlılık: Terapi süreci zaman ve çaba gerektirir. Hem çocuk hem de aile için sabırlı ve tutarlı olmak başarıyı artırır.
• Bireyselleştirilmiş Terapi Planı: Her çocuğun ihtiyaçları farklı olduğundan, terapi planının çocuğun özel durumuna göre uyarlanması esastır.