Cilt kanserleri arasında en yaygın görülen türlerden biri olan bazal hücreli karsinom (BHK), aslında korkulması gereken değil, erken teşhis ve doğru bazal hücreli karsinom tedavisi ile büyük oranda başarı sağlanabilen bir durumdur. Güneşin zararlı etkilerine maruz kalma sonucu ortaya çıkan bu cilt kanseri, yavaş ilerlemesi sayesinde genellikle vücudun diğer bölgelerine yayılmadan kontrol altına alınabilir. Peki, en sık görülen cilt kanseri türüne yaklaşım nasıl olmalı ve hangi tedavi seçenekleri mevcuttur? Bu makalemizde, BHK'nin tanı ve tedavi süreçlerini detaylıca inceleyeceğiz.

Bazal Hücreli Karsinom (BHK) Nedir?

Bazal hücreli karsinom, cildin en üst tabakası olan epidermisin altındaki bazal hücrelerden köken alan bir kanser türüdür. Adından da anlaşılacağı gibi, bu hücreler normalde sürekli yeni cilt hücreleri üreterek cildin yenilenmesini sağlarlar. Ancak, DNA'larında meydana gelen hasarlar (genellikle ultraviyole (UV) radyasyonu nedeniyle) kontrolsüz büyümeye yol açtığında BHK gelişir. Genellikle baş, boyun ve eller gibi güneşe en çok maruz kalan bölgelerde görülür.

Neden Ortaya Çıkar? Risk Faktörleri

BHK'nin birincil nedeni, uzun süreli ve yoğun güneşe maruz kalmaktır. Özellikle çocukluk veya ergenlik döneminde yaşanan şiddetli güneş yanıkları riski artırır. Diğer risk faktörleri şunlardır:

• Açık Ten Rengi: Koyu tenli kişilere göre daha hassas bir cilt yapısına sahip olmak.
• Güneş Yanığı Geçmişi: Tekrarlayan güneş yanıkları, özellikle kabarcıklı olanlar.
• Zayıf Bağışıklık Sistemi: Organ nakli geçiren veya immünosüpresif ilaç kullanan kişilerde risk artışı.
• İleri Yaş: Yaşlandıkça kümülatif UV hasarı artar.
• Radyasyon Tedavisi Geçmişi: Daha önce radyasyona maruz kalmış bölgelerde gelişme riski.
• Arsenik Maruziyeti: Bazı endüstriyel veya çevresel kaynaklardan arsenik teması.

Belirtileri Nelerdir?

BHK genellikle yavaş büyüyen, ağrısız lezyonlar şeklinde ortaya çıkar ve farklı görünümlere sahip olabilir:

• Parlak, Sedefli Nodül: Genellikle pembe veya kırmızı renkte, bazen ortasında hafif bir çöküklük olan, küçük, parlak bir yumru.
• Açık Yara: İyileşmeyen, kabuklanan veya kanayan bir yara.
• Kırmızımsı Yama: Genellikle düz, pul pul, hafif kaşıntılı veya tahriş olmuş görünen bir yama.
• İnci Gibi Beyaz/Şeffaf Yumru: Kan damarlarının görülebildiği, yarı saydam bir yumru.
• Skar Benzeri Alan: Yassı, sert, soluk veya sarımsı bir alan.

Bu lezyonlar genellikle kanamaya yatkın olup, iyileşip tekrar kanayabilirler. Bu tür belirtiler fark edildiğinde mutlaka bir dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır.

Bazal Hücreli Karsinom Tanısı Nasıl Konulur?

BHK tanısı, öncelikle deneyimli bir dermatolog tarafından yapılan fiziksel muayene ile başlar. Şüpheli bir lezyon tespit edildiğinde, kesin tanı için biyopsi yapılır. Biyopsi, lezyonun küçük bir parçasının cerrahi olarak çıkarılıp mikroskop altında incelenmesi işlemidir. Bu işlem, kanserli hücrelerin varlığını ve türünü belirlemek için kritik öneme sahiptir. Bazal hücreli karsinom hakkında daha fazla bilgi için Wikipedia'yı ziyaret edebilirsiniz.

Bazal Hücreli Karsinom Tedavi Yöntemleri

BHK'nin tedavisi, tümörün büyüklüğüne, yerine, tipine ve hastanın genel sağlık durumuna göre farklılık gösterir. Tedavinin temel amacı, tümörü tamamen ortadan kaldırmak ve tekrar etmesini önlemektir. İşte başlıca tedavi yöntemleri:

Cerrahi Tedaviler

Cerrahi, BHK tedavisinde en yaygın ve etkili yöntemdir. Tümörün cerrahi olarak çıkarılması genellikle küratif sonuçlar verir.

• Eksizyonel Cerrahi

  Tümörün ve çevresindeki sağlıklı dokunun küçük bir kenar boşluğu ile birlikte kesilerek çıkarılması işlemidir. Çıkarılan doku patolojik incelemeye gönderilir ve kenarların temiz (kanser hücresi içermeyen) olduğu onaylandığında tedavi başarılı kabul edilir.

• Mohs Mikrografik Cerrahi

  Özellikle yüz gibi estetik açıdan hassas bölgelerdeki veya tekrarlayan BHK'lerde tercih edilen, yüksek başarı oranına sahip bir yöntemdir. Tümör, ince katmanlar halinde çıkarılır ve her katman çıkarıldıktan hemen sonra mikroskop altında incelenir. Bu işlem, kanserli hücreler tamamen temizlenene kadar devam eder. Bu sayede sadece kanserli doku çıkarılır, sağlıklı doku korunur ve kozmetik sonuçlar iyileşir.

• Küretaj ve Elektrokoterizasyon

  Genellikle küçük ve yüzeyel BHK'lerde kullanılan bir yöntemdir. Özel bir alet (küret) ile tümör kazınır, ardından kalan kanser hücrelerini yok etmek için elektrik akımı (koter) uygulanır. Bu işlem birkaç kez tekrarlanabilir.

Cerrahi Dışı Tedaviler

Bazı durumlarda, cerrahi uygun olmadığında veya tümör yüzeyel olduğunda cerrahi dışı yöntemler tercih edilebilir.

• Kriyocerrahi (Dondurma Tedavisi)

  Sıvı azot kullanılarak tümör hücrelerinin dondurulup yok edilmesi işlemidir. Özellikle küçük ve yüzeyel BHK'lerde etkilidir.

• Radyoterapi

  Yüksek enerjili X ışınları kullanılarak kanser hücrelerinin yok edilmesi yöntemidir. Genellikle cerrahinin uygulanamadığı büyük tümörlerde, yaşlı hastalarda veya estetik kaygıların ön planda olduğu durumlarda tercih edilebilir.

• Fotodinamik Tedavi (PDT)

  Özel bir ışığa duyarlı madde, cilde uygulanır ve daha sonra özel bir ışık kaynağı ile aktive edilerek kanser hücrelerini yok eder. Yüzeyel BHK'lerde başarılı sonuçlar verebilir.

• Topikal Kremler (İmikuimod, 5-Florourasil)

  Yüzeyel BHK'lerin tedavisinde kullanılan, bağışıklık sistemini uyarıcı veya kanser hücrelerinin büyümesini durdurucu etkileri olan kremlerdir. Genellikle birkaç hafta boyunca düzenli olarak uygulanmaları gerekir.

• Hedefe Yönelik Tedaviler

  Çok nadiren, ileri evre veya tekrarlayan BHK'lerde, hedgehog sinyal yolunu bloke eden ilaçlar gibi hedefe yönelik tedaviler kullanılabilir. Bu tedaviler, tümörün büyümesini kontrol altına almak için spesifik moleküler yolları hedefler. Tedavi seçenekleri hakkında daha detaylı bilgi için Amerikan Kanser Derneği (American Cancer Society) kaynaklarına başvurabilirsiniz.

Tedavi Sonrası Takip ve Korunma

BHK tedavisinden sonra düzenli takip, hastalığın nüks etmesini veya yeni lezyonların ortaya çıkmasını erken evrede yakalamak için hayati önem taşır. Ayrıca, yeni bir cilt kanseri gelişimini önlemek için alınacak bazı önlemler vardır.

Güneşten Korunma Önlemleri

• Güneşin en dik olduğu saatlerde (genellikle 10:00-16:00 arası) dışarı çıkmaktan kaçının.
• Geniş kenarlı şapka, UV korumalı gözlük ve uzun kollu giysiler tercih edin.
• En az SPF 30 olan geniş spektrumlu güneş kremini, dışarı çıkmadan 20 dakika önce sürün ve her iki saatte bir, terleme veya yüzme sonrası daha sık tekrarlayın.
• Solaryum gibi yapay UV kaynaklarından uzak durun.

Düzenli Kontrollerin Önemi

Dermatoloğunuzun belirleyeceği aralıklarla düzenli cilt kontrollerine gitmek, yeni veya şüpheli lezyonları erkenden tespit etmek için çok önemlidir. Kendi kendinize cilt muayenesi yapmayı öğrenmek de erken teşhiste size yardımcı olabilir.

Sonuç

Bazal hücreli karsinom, en sık görülen cilt kanseri türü olmasına rağmen, erken teşhis edildiğinde çok yüksek oranlarda tedavi edilebilir bir hastalıktır. Gelişen tedavi yöntemleri sayesinde, çoğu vakada kalıcı iyileşme sağlanabilmektedir. Önemli olan, ciltteki şüpheli değişiklikleri fark ettiğinizde zaman kaybetmeden bir uzmana başvurmak ve güneşten korunma alışkanlıklarını hayatınıza dahil etmektir. Unutmayın, cildiniz sağlığınızın bir aynasıdır ve ona iyi bakmak, uzun ve sağlıklı bir yaşamın anahtarıdır.