Omurgamız, vücudumuzun temel destek yapısıdır ve içerisindeki omurilik sayesinde hareket etmemizi, hissetmemizi sağlar. Ancak yaşlanma, travma veya bazı hastalıklar sonucunda omurgada kırıklar meydana gelebilir. Özellikle osteoporoz kaynaklı vertebral kompresyon kırıkları, şiddetli ağrı ve kamburluğa yol açarak yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürebilir. Bu tür omurga kırıklarının tedavisinde son yıllarda öne çıkan, minimal invaziv iki yöntem bulunmaktadır: Vertebroplasti ve Kifoplasti. Peki, bu iki işlem ne anlama geliyor, hangi omurga kırıkları için uygundur ve hastalar için ne gibi avantajları vardır? Gelin, bu soruların yanıtlarını detaylıca inceleyelim.

Omurga Kırıkları Neden Oluşur ve Kimler Risk Altındadır?

Omurga kırıkları, farklı nedenlerle ortaya çıkabilir ve genellikle yaşlılıkla ilişkilendirilen osteoporoz, en yaygın sebeplerden biridir. Kemik yoğunluğunun azalmasıyla zayıflayan omurlar, basit düşmelerde veya hatta günlük aktiviteler sırasında bile kolayca kırılabilir. Bunun yanı sıra, yüksek enerjili travmalar (trafik kazaları, yüksekten düşmeler), omurgaya yayılan kanserler veya bazı enfeksiyonlar da omurga kırıklarına yol açabilir.

En Sık Görülen Omurga Kırığı Tipleri

• Kompresyon Kırıkları: Omurun yüksekliğinin azalmasıyla meydana gelen çökme kırıklarıdır. Genellikle osteoporozla ilişkilidir.
• Burst Kırıkları: Omurun çok sayıda parçaya ayrıldığı daha ciddi kırıklardır. Genellikle yüksek enerjili travmalar sonucu oluşur.
• Fleksiyon-Distraksiyon Kırıkları: Emniyet kemeri sendromu gibi durumlarda, omurun öne eğilmesi ve gerilmesiyle oluşur.

Omurga Kırıklarının Belirtileri

Omurga kırıklarının en belirgin belirtisi genellikle şiddetli sırt ağrısıdır. Bu ağrı, hareketle artar ve istirahatle hafifleyebilir. Diğer belirtiler şunları içerebilir:

• Kırık bölgesinde hassasiyet
• Sırt ve belde kamburluk veya şekil bozukluğu (özellikle kompresyon kırıklarında)
• Sinir sıkışması varsa uyuşma, karıncalanma, güç kaybı (nadir durumlarda)
• Boy kısalması

Vertebroplasti Nedir ve Nasıl Yapılır?

Vertebroplasti, omurga kırıklarının tedavisinde kullanılan, minimal invaziv bir cerrahi yöntemdir. Bu işlemde, kırılan omurun içine kemik çimentosu (polimetilmetakrilat – PMMA) enjekte edilerek omurun stabilize edilmesi ve ağrının azaltılması hedeflenir. Genellikle lokal anestezi altında, floroskopi (canlı röntgen) eşliğinde küçük bir iğne ile yapılır.

Vertebroplasti Kimlere Uygundur?

Vertebroplasti genellikle aşağıdaki durumlar için uygundur:

• Osteoporoza bağlı şiddetli ağrılı vertebral kompresyon kırıkları
• Omurgaya yayılan kanserlere (metastazlara) bağlı ağrılı omurga kırıkları
• Miyelom gibi bazı kan hastalıklarına bağlı omurga kırıkları
• Kırığın 2-3 aydan daha kısa süredir var olması ve konservatif tedaviye yanıt vermemesi.

Vertebroplasti'nin Avantajları ve Potansiyel Riskleri

Avantajları:

• Kısa işlem süresi ve hızlı ağrı kontrolü.
• Minimal invaziv olduğu için daha az kan kaybı ve daha kısa iyileşme süresi.
• Hastaların çoğunda ağrıda belirgin azalma.
• Hastanede kalış süresinin kısa olması veya ayakta tedavi imkanı.

Potansiyel Riskleri:

• Çimento sızıntısı (omurilik veya sinir köklerine bası, damar içine kaçma).
• Enfeksiyon.
• Allerjik reaksiyon.
• Nadir durumlarda sinir hasarı.

Kifoplasti Nedir ve Nasıl Yapılır?

Kifoplasti de vertebroplasti gibi minimal invaziv bir yöntem olup, benzer omurga kırıklarının tedavisinde kullanılır. Ancak Kifoplasti'nin temel farkı, omurun içine çimento enjekte etmeden önce bir balon kullanılmasıdır. Kırık omurun içine yerleştirilen küçük bir balon şişirilerek omurun orijinal yüksekliğine mümkün olduğunca yakın bir şekilde restore edilmesi ve oluşan boşluğa çimentonun doldurulması sağlanır. Bu işlem de floroskopi rehberliğinde gerçekleştirilir.

Kifoplasti Kimlere Uygundur?

Kifoplasti, vertebroplasti ile benzer endikasyonlara sahiptir ancak özellikle aşağıdaki durumlarda tercih edilebilir:

• Kırık nedeniyle omurda belirgin yükseklik kaybı (kamburluk) oluşan durumlar.
• Kırığın nispeten yeni olması (3 aydan az) ve omurun hala şekillendirilebilir olması.
• Vertebroplasti'ye göre çimento sızıntısı riskinin potansiyel olarak daha düşük olması beklenen durumlar.

Kifoplasti'nin Avantajları ve Potansiyel Riskleri

Avantajları:

• Omurun yüksekliğinin kısmen restore edilebilmesi ve kamburluğun azaltılması.
• Ağrıda hızlı ve etkili azalma.
• Balon kullanımı sayesinde çimento sızıntısı riskinin vertebroplastiye göre daha düşük olması.
• Kısa iyileşme süresi.

Potansiyel Riskleri:

• Balonun şişirilmesi sırasında omurun patlaması veya çatlaması (nadir).
• Çimento sızıntısı, enfeksiyon, allerjik reaksiyon gibi vertebroplastiye benzer riskler.
• Kifoplasti, vertebroplastiye göre genellikle biraz daha karmaşık ve uzun süreli bir işlemdir.

İki prosedür hakkında daha detaylı bilgi için güvenilir sağlık kuruluşlarının yayınlarına başvurulabilir. Örneğin, Mayo Clinic gibi dünya çapında tanınmış sağlık merkezleri, bu konularda kapsamlı bilgiler sunmaktadır.

Vertebroplasti ve Kifoplasti Arasındaki Temel Farklar

Her iki yöntem de omurga kırıklarında ağrıyı giderme ve omuru stabilize etme amacı taşır. Ancak aralarındaki temel fark, kifoplastinin omurun çöküşünü düzeltme ve yüksekliğini geri kazandırma potansiyelidir. Vertebroplastide çimento doğrudan kırık alana enjekte edilirken, kifoplastide bir balon şişirilerek önce bir boşluk oluşturulur ve omur yüksekliği restore edilmeye çalışılır, ardından bu boşluğa çimento doldurulur. Bu nedenle kifoplasti, daha belirgin bir kamburluk veya yükseklik kaybı olan hastalarda tercih edilebilir.

Hangi Yöntem Ne Zaman Tercih Edilir?

Hangi yöntemin seçileceği, hastanın genel sağlık durumu, kırığın tipi, yaşı, ne kadar süredir var olduğu ve omurda ne kadar yükseklik kaybı olduğu gibi birçok faktöre bağlıdır. Cerrah, tüm bu faktörleri değerlendirerek ve hastanın ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak en uygun tedavi yöntemine karar verir. Genellikle, sadece ağrının giderilmesi ve stabilizasyonun yeterli olduğu durumlarda vertebroplasti tercih edilebilirken; omur yüksekliğinin geri kazanılmasının da önemli olduğu durumlarda kifoplasti daha uygun bir seçenek olabilir.

Sonuç

Vertebroplasti ve Kifoplasti, omurga kırıklarının neden olduğu ağrıyı azaltma ve omurgayı stabilize etme konusunda etkili, minimal invaziv tedavi seçenekleridir. Özellikle osteoporoz veya kanser kaynaklı kompresyon kırıklarında hastalara önemli rahatlama sağlayabilirler. Her iki işlemin de kendine özgü avantajları ve potansiyel riskleri bulunmaktadır. Bu nedenle, omurga kırığı şüphesi olan veya bu yöntemlerle tedavi görmeyi düşünen kişilerin, mutlaka bir beyin ve sinir cerrahisi veya ortopedi uzmanına danışarak kendileri için en uygun tedavi planını belirlemesi büyük önem taşımaktadır. Uzman doktor, durumunuzu değerlendirerek doğru yönlendirmeyi yapacaktır.