Kadın sağlığını etkileyen ancak genellikle konuşmaktan çekinilen konulardan biri olan vajinal sarkma, tıbbi adıyla pelvik organ prolapsusu, birçok kadının yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilen önemli bir durumdur. Peki, vajinal sarkma (prolapsus) nedir ve kadınlarda vajina sarkması belirtileri nelerdir? Bu makalede, pelvik organların vajinadan aşağı doğru sarkmasıyla karakterize olan bu durumun nedenlerini, farklı türlerini ve modern tıbbın sunduğu çeşitli tedavi seçeneklerini detaylı bir şekilde ele alacağız. Amacımız, bu konuda bilinçlenmeyi artırmak ve kadınların bu rahatsızlıkla ilgili doğru bilgilere ulaşmasını sağlamaktır.

Vajinal Sarkma (Pelvik Organ Prolapsusu) Nedir?

Vajinal sarkma, pelvik taban kasları ve bağ dokuları zayıfladığında veya hasar gördüğünde, leğen kemiği içindeki organların (mesane, rahim, rektum, bağırsaklar) vajina içine veya dışına doğru itilmesi durumudur. Bu durum, günlük aktiviteleri, cinsel yaşamı ve genel yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir. Pelvik organlar normalde güçlü kaslar ve bağ dokuları tarafından yerinde tutulur. Ancak doğum, yaşlanma veya diğer faktörler bu destek sistemini zayıflatabilir.

Vajinal sarkma hakkında daha fazla bilgi için Wikipedia'daki pelvik organ prolapsusu maddesini inceleyebilirsiniz.

Farklı Vajinal Sarkma Türleri

Pelvik organ prolapsusu, hangi organın sarktığına göre farklı isimler alır:

• Sistosel (Mesane Sarkması): Mesanenin vajinanın ön duvarına doğru sarkmasıdır. En sık görülen türlerden biridir.
• Rektosel (Rektum Sarkması): Rektumun vajinanın arka duvarına doğru sarkmasıdır.
• Uterus Prolapsusu (Rahim Sarkması): Rahmin vajinadan aşağı doğru kaymasıdır. Hafif dereceden rahmin vajinadan tamamen dışarı çıkmasına kadar değişebilir.
• Enterosel (İnce Bağırsak Sarkması): İnce bağırsakların vajinanın üst kısmına doğru sarkmasıdır. Genellikle histerektomi (rahim alma ameliyatı) sonrası görülebilir.
• Vajinal Kuff Prolapsusu: Rahim alma ameliyatı sonrası vajinal tepenin (kuff) sarkması durumudur.

Kadınlarda Vajina Sarkması Belirtileri Nelerdir?

Vajina sarkması belirtileri, sarkmanın türüne ve şiddetine göre değişiklik gösterebilir. Başlangıçta hafif olabilir ve zamanla kötüleşebilir. En yaygın belirtiler şunlardır:

• Vajinada veya pelvik bölgede dolgunluk, ağırlık veya basınç hissi.
• Vajinadan bir şeyin çıktığı hissi veya elle hissedilen bir kitle.
• Cinsel ilişki sırasında ağrı veya rahatsızlık (disparoni).
• İdrar kaçırma (stres inkontinansı), sık idrara çıkma isteği veya mesaneyi tam boşaltamama hissi.
• Kabızlık, dışkılama zorluğu veya rektumu tam boşaltamama hissi.
• Alt sırt ağrısı veya pelvik ağrı.
• Ayakta dururken veya fiziksel aktivite yaparken belirtilerin kötüleşmesi.

Vajinal Sarkma Nedenleri ve Risk Faktörleri

Vajinal sarkmaya yol açan birçok faktör bulunmaktadır. Bunlar genellikle pelvik taban kaslarını ve bağlarını zayıflatan durumlarla ilgilidir:

• Doğum: Özellikle vajinal doğumlar, birden fazla doğum, iri bebek doğurma veya uzun süreli ve zorlu doğumlar pelvik tabanı zayıflatabilir.
• Yaşlanma ve Menopoz: Menopoz sonrası azalan östrojen seviyeleri, bağ dokularının esnekliğini ve gücünü azaltabilir.
• Kronik Basınç Artışı: Kronik öksürük (astım, KOAH gibi), kronik kabızlık nedeniyle sürekli ıkınma, ağır kaldırma gibi durumlar pelvik taban üzerinde sürekli baskı oluşturarak sarkmaya neden olabilir.
• Obezite: Aşırı kilo, pelvik taban kasları üzerinde ekstra yük oluşturur.
• Genetik Yatkınlık: Bazı kadınların bağ dokuları doğuştan daha zayıf olabilir.
• Pelvik Cerrahi: Daha önce geçirilmiş rahim alma (histerektomi) gibi bazı pelvik ameliyatlar, destekleyici yapıları değiştirebilir ve sarkma riskini artırabilir.

Vajina Sarkması Tedavi Seçenekleri

Vajina sarkması tedavi seçenekleri, sarkmanın şiddetine, belirtilerin hastanın yaşam kalitesini ne kadar etkilediğine, hastanın yaşına, genel sağlık durumuna ve gelecekteki gebelik isteklerine göre kişiselleştirilir. Tedaviler genellikle konservatif ve cerrahi olarak iki ana başlıkta incelenebilir.

Konservatif Tedaviler

Hafif ve orta dereceli sarkmalarda veya cerrahiye uygun olmayan hastalarda tercih edilir:

• Pelvik Taban Egzersizleri (Kegel Egzersizleri): Pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yönelik özel egzersizlerdir. Doğru teknikle düzenli yapıldığında, hafif sarkmaları iyileştirebilir veya ilerlemesini yavaşlatabilir. Bir fizyoterapist eşliğinde öğrenilmesi en doğrusudur.
• Pesser Kullanımı: Vajina içine yerleştirilen, organları destekleyen ve yerinde tutan silikon veya kauçuktan yapılmış cihazlardır. Çeşitli şekil ve boyutlarda bulunur ve doktor tarafından uygun olanı seçilir. Düzenli bakım ve doktor kontrolü gerektirir.
• Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Kilo kontrolü, kabızlığı önlemek için lifli beslenme ve yeterli su tüketimi, ağır kaldırmaktan kaçınma, kronik öksürüğün tedavisi gibi değişiklikler semptomların hafiflemesine yardımcı olabilir.
• Lokal Östrojen Tedavisi: Menopoz sonrası kadınlarda, vajinal dokuların güçlenmesine yardımcı olmak için lokal olarak uygulanan östrojen kremleri veya fitilleri kullanılabilir.

Konservatif tedaviler hakkında detaylı bilgi için güvenilir bir sağlık kuruluşunun ilgili sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Cerrahi Tedaviler

Konservatif tedavilerin başarısız olduğu, semptomların şiddetli olduğu veya sarkmanın ileri derecede olduğu durumlarda cerrahi müdahale düşünülebilir. Cerrahi amaç, sarkan organları orijinal anatomik konumlarına geri getirmek ve pelvik taban desteğini onarmaktır.

• Sarkma Onarım Ameliyatları: Hangi organın sarktığına bağlı olarak vajinal veya karın yoluyla (açık, laparoskopik veya robotik) çeşitli cerrahi teknikler kullanılabilir. Amaç, zayıflamış dokuları güçlendirmek, gerektiğinde destekleyici materyaller (greft veya mesh) kullanmak ve organları doğal pozisyonlarında tutmaktır.
• Rahim Alma (Histerektomi) ile Sarkma Onarımı: Rahim sarkması durumunda, rahim alınarak eş zamanlı olarak vajinal sarkma onarımı yapılabilir.

Cerrahi öncesinde doktorunuzla tüm riskleri, faydaları ve olası sonuçları detaylıca konuşmanız önemlidir.

Sonuç

Vajinal sarkma (prolapsus), kadınların yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilen ancak modern tıp sayesinde etkili tedavi seçenekleri sunan bir durumdur. Belirtilerle karşılaştığınızda utanmadan veya çekinmeden bir jinekolog veya ürojinekolog ile görüşmek, doğru tanı ve erken tedavi için kritik öneme sahiptir. Unutmayın ki vajinal sarkma kaderiniz değildir ve uygun tedavi ile semptomlarınızı yönetebilir, yaşam kalitenizi geri kazanabilirsiniz. Sağlıklı ve konforlu bir yaşam için adımlar atmaktan çekinmeyin.