Total Diz Protezi Ameliyatı Nedir?

Total Diz Protezi Ameliyatı, hasar görmüş diz eklemi yüzeylerinin metal ve plastik bileşenlerden oluşan yapay protezlerle değiştirilmesi işlemidir. Genellikle diz eklemindeki kıkırdağın aşınması sonucu ortaya çıkan şiddetli ağrı, sertlik ve fonksiyon kaybını gidermek amacıyla yapılır. Bu ameliyatla, hasarlı eklem yüzeyleri çıkarılarak yerine dizin doğal hareketini taklit eden, dayanıklı ve biyouyumlu malzemelerden yapılmış bir protez yerleştirilir. Amaç, ağrıyı dindirmek ve dizin hareket kabiliyetini geri kazandırarak hastanın yaşam kalitesini artırmaktır.

Kimler İçin Uygundur?

Total Diz Protezi Ameliyatı kararı, ortopedi uzmanı tarafından kapsamlı bir değerlendirme sonucunda verilir. Genellikle şu durumdaki kişilere önerilir:

• İleri Derece Diz Kireçlenmesi (Osteoartrit): Kıkırdak dokusunun büyük ölçüde tahrip olduğu, kemiklerin birbirine sürtünmeye başladığı durumlar.
• Romatoid Artrit: Diz ekleminde ciddi hasara yol açan inflamatuar bir eklem hastalığı.
• Diz Travmaları ve Kırıkları: Daha önceki diz yaralanmaları veya kırıkları sonucu eklemde oluşan kalıcı hasarlar.
• Diğer Diz Hastalıkları: Eklemde ileri derecede dejenerasyona yol açan nadir durumlar.
• Başarısız Konservatif Tedaviler: Ağrı kesiciler, fizik tedavi, enjeksiyonlar gibi cerrahi olmayan yöntemlerin ağrıyı ve fonksiyon kaybını gidermekte yetersiz kalması.

Yaş bir faktör olmakla birlikte, ameliyat için asıl belirleyici kriter hastanın genel sağlık durumu ve günlük yaşam aktivitelerindeki kısıtlılıktır. Aktif, sağlıklı ve ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecine uyum sağlayabilecek her yaştan yetişkin aday olabilir.

Ameliyat Öncesi Hazırlıklar

Ameliyat öncesi dönem, başarılı bir sonuç için hayati önem taşır. Bu süreçte doktorunuz, genel sağlık durumunuzu değerlendirmek için çeşitli testler (kan testleri, EKG, akciğer grafisi) isteyecektir. Kullanmakta olduğunuz ilaçlar, alerjiler ve daha önceki ameliyatlar hakkında detaylı bilgi vermeniz önemlidir. Kan sulandırıcı ilaçlar genellikle ameliyattan birkaç gün veya hafta önce kesilir. Fiziksel olarak hazırlanmak adına, doktorunuzun önerisiyle bazı egzersizler yapmanız ve ideal kiloya yaklaşmanız da iyileşme sürecini olumlu etkileyebilir.

Ameliyat Süreci ve Sonrası

Total Diz Protezi Ameliyatı genellikle 1 ila 2 saat sürer ve genel veya spinal anestezi altında yapılır. Cerrah, diz bölgesinde bir kesi yaparak hasarlı kemik ve kıkırdak dokusunu çıkarır. Ardından, femurun (uyluk kemiği) ve tibianın (kaval kemiği) uçlarına, arasına özel bir plastik parça yerleştirilerek protez bileşenleri sabitlenir. Bazı durumlarda diz kapağının alt yüzeyi de değiştirilebilir.

İyileşme Süreci ve Fizik Tedavi

Ameliyat sonrası iyileşme, kişiden kişiye değişmekle birlikte genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında sürer. Hastanede kalış süresi 3-5 gün civarındadır. Ameliyattan hemen sonra, ağrı kontrolü sağlanarak diz hareketliliğini artırmak için fizik tedaviye başlanır. Fizyoterapist eşliğinde yapılan egzersizler, kas gücünü geri kazanmak ve yeni eklemin fonksiyonelliğini optimize etmek için kritik öneme sahiptir.

Evde devam eden rehabilitasyon programına sadık kalmak, merdiven çıkma, yürüme gibi günlük aktiviteleri güvenle yapabilmek için elzemdir. İlk haftalarda destekleyici yürüteç veya koltuk değneği kullanmak gerekebilir. İyileşme sürecinde, doktorunuzun ve fizyoterapistinizin talimatlarına titizlikle uymak, başarılı bir sonuç elde etmenin anahtarıdır. Detaylı bilgi için Sağlık Bakanlığı'nın Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon rehberlerini inceleyebilirsiniz.

Olası Riskler ve Faydaları

Olası Riskler

Her cerrahi işlemde olduğu gibi Total Diz Protezi Ameliyatı'nın da bazı riskleri bulunmaktadır. Bunlar arasında enfeksiyon, kan pıhtılaşması (derin ven trombozu), protezde gevşeme veya aşınma, sinir veya damar hasarı, anesteziye bağlı komplikasyonlar ve bacak uzunluğu farklılığı sayılabilir. Ancak modern tıp teknikleri ve ameliyat sonrası dikkatli takip sayesinde bu risklerin çoğu minimize edilmektedir.

Ameliyatın Faydaları

Total Diz Protezi Ameliyatı'nın sağladığı faydalar genellikle risklerinden çok daha fazladır:

• Şiddetli Diz Ağrısının Giderilmesi: Ameliyat sonrası hastaların büyük çoğunluğu ağrılarında belirgin bir azalma yaşar.
• Hareket Kabiliyetinin Artması: Eğilme, yürüme, merdiven çıkma gibi günlük aktiviteler daha kolay ve ağrısız hale gelir.
• Yaşam Kalitesinin Yükselmesi: Ağrı ve kısıtlılık ortadan kalktıkça, hastalar sosyal ve fiziksel olarak daha aktif bir yaşam sürebilirler.
• Diz Şeklinin Düzelmesi: Deforme olmuş diz eklemi, protez sayesinde daha doğal bir görünüme kavuşur.