Kadın sağlığı alanında sıkça karşılaşılan, ancak çoğu zaman belirti vermeyen durumlardan biri olan retrovert uterus, rahimin normal pozisyonundan farklı olarak omurgaya doğru geriye eğik durması halidir. Bazı kadınlar için tamamen asemptomatik seyrederken, kimileri için kronik pelvik ağrı, ağrılı cinsel ilişki (disparoni) ve hatta kısırlık gibi ciddi şikayetlere yol açabilir. Bu durumun tedavisinde çeşitli yöntemler mevcut olup, özellikle semptomatik vakalarda sakrouterin plikasyon, rahimin anatomik pozisyonunu düzeltmeyi amaçlayan etkili bir cerrahi uterus tedavisi seçeneği olarak öne çıkmaktadır. Peki, bu cerrahi müdahalenin yeri nedir ve ne kadar etkindir?

Retrovert Uterus: Nedir ve Neden Önemlidir?

Rahim (uterus), kadın üreme sisteminin önemli bir parçasıdır ve normalde karın boşluğunda, mesanenin üzerinde ve rektumun önünde hafifçe öne doğru eğimli (antevert) ve bükülü (antefleks) bir pozisyonda bulunur. Ancak kadınların yaklaşık %20-25'inde rahim, omurgaya doğru arkaya eğimli bir konumda olabilir. Bu duruma retrovert uterus veya rahim geriye dönüklüğü denir. Çoğu zaman doğuştan gelen bir varyasyon olup genetik faktörler rol oynayabilirken, bazen doğum, pelvik iltihabi hastalıklar, endometriozis veya fibroidler gibi sonradan gelişen durumlar nedeniyle de oluşabilir. Rahmin normal anatomisi ve pozisyonları hakkında daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Retrovert Uterusun Belirtileri ve Tanısı

Retrovert uterus çoğu zaman hiçbir belirti vermez ve rutin jinekolojik muayene sırasında tesadüfen fark edilir. Ancak bazı kadınlarda rahimin bu pozisyonu çeşitli semptomlara yol açabilir:

• Kronik Pelvik Ağrı: Özellikle bel ve kasık bölgesinde hissedilen sürekli veya tekrarlayan ağrılar.
• Ağrılı Cinsel İlişki (Disparoni): İlişki sırasında rahimin arkaya doğru itilmesiyle oluşan derin pelvik ağrı.
• Ağrılı Adet Dönemleri (Dismenore): Adet sancılarının şiddetlenmesi.
• Dışkılama Zorluğu veya Ağrılı Dışkılama: Rahim, rektuma baskı yaparak bu tür şikayetlere neden olabilir.
• Nadiren Kısırlık: Geriye dönük rahimin tek başına kısırlığa neden olduğu düşünülmese de, retroversiyona yol açan endometriozis veya pelvik yapışıklıklar kısırlıkla ilişkilendirilebilir.

Tanı, genellikle jinekolojik muayene sırasında elle yapılan kontrolle konulur. Ultrasonografi ile rahimin pozisyonu net bir şekilde görüntülenebilir ve diğer olası patolojiler (fibroidler, kistler) dışlanabilir.

Sakrouterin Plikasyon Nedir?

Sakrouterin plikasyon, retrovert uterusun semptomatik vakalarında uygulanan cerrahi bir yöntemdir. Bu operasyonun temel amacı, rahimin geriye dönük pozisyonunu düzeltmek ve onu daha öne, yani antevert pozisyona getirmektir. Bu düzeltme, rahimin arkasındaki ve pelvik duvarlara uzanan bağlar olan sakrouterin ligamentlerin kısaltılması yoluyla gerçekleştirilir.

Cerrahi Teknik ve Uygulama

Sakrouterin plikasyon genellikle laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılır. Bu yöntemde, karın bölgesine küçük kesiler yapılarak bir kamera ve ince cerrahi aletler yerleştirilir. Cerrah, bu aletler yardımıyla sakrouterin ligamentleri belirler ve bunları uygun şekilde kısaltarak rahimi anterior (öne doğru) pozisyona sabitler. Açık cerrahi de bir seçenek olmakla birlikte, laparoskopik yaklaşım daha az invaziv olması, daha hızlı iyileşme süreci ve daha az postoperatif ağrı nedeniyle daha sık tercih edilir.

Sakrouterin Plikasyonun Endikasyonları ve Potansiyel Faydaları

Sakrouterin plikasyon her retrovert uterus vakasına uygulanmaz. Genellikle, retroversiyonla ilişkili olduğu düşünülen ve diğer tedavi yöntemlerine yanıt vermeyen kronik pelvik ağrı, derin disparoni (ağrılı cinsel ilişki) veya diğer yaşam kalitesini olumsuz etkileyen semptomları olan hastalar için bir seçenektir. Bu cerrahi müdahale ile hedeflenen potansiyel faydalar şunlardır:

• Pelvik ağrının azalması veya tamamen ortadan kalkması.
• Ağrılı cinsel ilişkinin hafiflemesi.
• Rahimin doğal pozisyonuna dönmesiyle genel pelvik rahatlığın artması.
• Bazı durumlarda dışkılama ve idrar yapma şikayetlerinde düzelme.

Rahim geriye dönüklüğü ve tedavi yaklaşımları hakkında daha detaylı bilgilere İstanbul Tıp Fakültesi'nin ilgili sayfasından ulaşabilirsiniz.

Tedavi Etkinliği ve Başarı Oranları

Sakrouterin plikasyonun etkinliği, hastaların semptomlarının şiddetine ve cerrahiye yanıtına göre değişiklik gösterebilir. Yapılan çalışmalar, özellikle kronik pelvik ağrı ve derin disparoniden şikayetçi olan ve retroversiyonun bu semptomların ana nedeni olduğu düşünülen vakalarda başarı oranlarının yüksek olabileceğini göstermektedir. Birçok hasta, cerrahi sonrası semptomlarında belirgin bir iyileşme rapor etmektedir. Ancak, her cerrahi müdahalede olduğu gibi, semptomların tamamen ortadan kalkacağının garantisi yoktur ve bazı vakalarda semptomların geri dönüşü (rekürrens) görülebilir.

Sakrouterin Plikasyon ile İlişkili Riskler ve Yan Etkiler

Her cerrahi işlem gibi, sakrouterin plikasyonun da potansiyel riskleri ve yan etkileri bulunmaktadır. Bunlar arasında genel anesteziye bağlı riskler, enfeksiyon, kanama, çevre organların (mesane, bağırsak) yaralanması, yapışıklık oluşumu ve cerrahi sonrası ağrı yer alabilir. Nadiren, kısaltılan ligamentlerin aşırı gerilmesi nedeniyle ağrı devam edebilir veya yeni ağrılar ortaya çıkabilir. Bu riskler, ameliyat öncesinde doktor tarafından hastaya detaylı bir şekilde açıklanmalıdır.

Kimler İçin Uygun Bir Tedavi Seçeneği?

Sakrouterin plikasyon, genellikle retrovert uterusun neden olduğu semptomların yaşam kalitesini önemli ölçüde etkilediği ve diğer konservatif (ilaç tedavisi, fizik tedavi) yaklaşımların başarısız olduğu durumlarda değerlendirilen bir seçenektir. Hasta seçimi, semptomların şiddeti, hastanın genel sağlık durumu, yaşı ve gelecekteki gebelik istekleri gibi faktörler göz önünde bulundurularak multidisipliner bir yaklaşımla yapılmalıdır. Hamilelik düşünen hastalarda, cerrahinin gebelik üzerindeki potansiyel etkileri detaylıca tartışılmalıdır.

Sonuç

Retrovert uterus, çoğu zaman masum bir varyasyon olsa da, bazı kadınlar için ciddi semptomlara yol açabilir. Bu semptomların yaşam kalitesini olumsuz etkilediği durumlarda, sakrouterin plikasyon, rahimin anatomik pozisyonunu düzeltmeyi ve ilişkili şikayetleri gidermeyi amaçlayan etkili bir cerrahi tedavi seçeneği olarak öne çıkmaktadır. Karar verilirken, hastanın bireysel durumu, semptomların şiddeti ve potansiyel riskler ile faydalar dikkatlice değerlendirilmelidir. Bu nedenle, retrovert uterus tanısı konulan ve semptomları olan hastaların, deneyimli bir jinekolog ile görüşerek kendileri için en uygun tedavi planını oluşturmaları büyük önem taşımaktadır.