Pelvik organ sarkması, kadınların yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilen yaygın bir durumdur. Genellikle prolapsus olarak da bilinen bu rahatsızlık, pelvik taban kasları ve bağ dokusunun zayıflaması sonucu rahmin, mesanenin, bağırsağın veya vajinanın kendisinin normal konumundan aşağı doğru kayması durumunu ifade eder. Bu durum, özellikle yaşla birlikte artan bir sıklıkta görülmekle birlikte, doğum, obezite ve kronik kabızlık gibi çeşitli faktörlerle de ilişkilidir. Peki, pelvik organ sarkması tam olarak nedir, hangi belirtilerle kendini gösterir ve ameliyata gerek kalmadan hangi tedavi seçenekleri mevcuttur?

Pelvik Organ Sarkması (Prolapsus) Nedir?

Pelvik organ sarkması, kadınların leğen kemiği bölgesindeki organların (mesane, rahim, rektum ve vajina) pelvik taban adı verilen kas ve bağ dokusu ağı tarafından desteklenememesi sonucunda vajina içine doğru veya dışarıya sarkmasıdır. Bu durum, organların vajinal kanala doğru itilmesi veya hatta vajina dışına çıkması şeklinde kendini gösterebilir. Zayıflayan pelvik taban, bu organları yerinde tutmakta zorlanır ve yer çekimi ile karın içi basıncın etkisiyle organlar aşağı doğru hareket eder. Pelvik organ sarkması hakkında daha fazla bilgi için Acıbadem Sağlık Grubu'nun sağlık rehberine başvurabilirsiniz.

Pelvik Organ Sarkmasının Belirtileri Nelerdir?

Pelvik organ sarkmasının belirtileri, sarkmanın türüne ve derecesine göre değişiklik gösterebilir. Hafif vakalarda hiçbir belirti görülmeyebilirken, ileri derecede sarkmalarda günlük yaşamı etkileyen rahatsızlıklar ortaya çıkabilir:

• Vajinada dolgunluk, basınç veya ağırlık hissi
• Vajinadan bir şeyin sarktığı veya dışarı çıktığı hissi
• Cinsel ilişki sırasında rahatsızlık veya ağrı
• İdrar kaçırma (stres inkontinans), sık idrara çıkma veya idrar yapmada zorluk
• Bağırsak hareketleri sırasında zorlanma, kabızlık veya dışkıyı tam boşaltamama hissi
• Sırtın alt kısmında veya pelvik bölgede ağrı veya rahatsızlık
• Yürürken veya fiziksel aktivite yaparken semptomların kötüleşmesi

Pelvik Organ Sarkması Türleri

Sarkan organa göre pelvik organ sarkması farklı isimler alır:

Sistosel (Mesane Sarkması)

Mesanenin vajina içine doğru sarkmasıdır. En yaygın pelvik organ sarkması türlerinden biridir ve genellikle idrar sorunlarına yol açar.

Rektosel (Bağırsak Sarkması)

Rektumun (kalın bağırsağın son kısmı) vajina içine doğru sarkmasıdır. Dışkılama zorluğu ve kabızlık gibi belirtilerle kendini gösterebilir.

Uterosel (Rahim Sarkması) / Apikal Prolapsus (Vajinal Tepe Sarkması)

Rahmin vajina içine veya dışına sarkması durumudur. Rahim alınmışsa (histerektomi), vajina tepesinin sarkması (vajinal kaf prolapsusu) görülebilir.

Ameliyatsız Tedavi Seçenekleri (Konservatif Yaklaşımlar)

Pelvik organ sarkmasının tedavisinde, özellikle hafif ve orta dereceli vakalarda veya cerrahiye uygun olmayan hastalar için ameliyatsız yöntemler oldukça etkilidir. Bu yaklaşımlar, semptomları hafifletmeye ve sarkmanın ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir.

Pelvik Taban Egzersizleri (Kegel Egzersizleri)

Pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yönelik özel egzersizlerdir. Doğru şekilde yapıldığında, bu egzersizler pelvik organlara destek sağlayarak semptomları azaltabilir ve sarkmanın ilerlemesini durdurabilir. Bir fizyoterapist eşliğinde öğrenilmesi ve düzenli yapılması önemlidir.

Pesser (Vajinal Destek Halkası) Kullanımı

Pesser, vajina içine yerleştirilen ve sarkan organları destekleyerek yukarıda tutan silikon veya kauçuk bir cihazdır. Çeşitli şekil ve boyutlarda mevcuttur. Bir jinekolog tarafından takılır ve düzenli olarak temizlenmesi veya değiştirilmesi gerekir. Pesserler, cerrahiye alternatif arayan veya cerrahi için uygun olmayan kadınlar için etkili bir çözüm sunar. Pelvik organ sarkması ve pesser kullanımı hakkında daha fazla bilgiyi İstanbul Tıp Merkezi'nin ilgili sayfasında bulabilirsiniz.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri

• Kilo Yönetimi: Fazla kilolar pelvik tabana ek yük bindirir. Sağlıklı bir kiloyu korumak önemlidir.
• Kabızlığın Önlenmesi: Kronik kabızlık ve tuvalette aşırı ıkınma, pelvik taban kasları üzerinde baskıyı artırır. Lifli beslenme ve yeterli su tüketimi ile kabızlık kontrol altına alınmalıdır.
• Ağır Kaldırmaktan Kaçınma: Ağır nesneler kaldırmak pelvik taban üzerinde stres yaratır.
• Kronik Öksürüğün Tedavisi: Astım veya alerji gibi durumlar nedeniyle oluşan kronik öksürük de pelvik tabanı zorlayabilir.

Lokal Östrojen Tedavisi

Menopoz sonrası dönemde vajinal dokuların incelmesi ve elastikiyetini kaybetmesi sarkmayı kötüleştirebilir. Lokal olarak uygulanan (vajinal krem, halka veya tablet) östrojen tedavisi, vajinal dokuların sağlığını iyileştirerek semptomların hafiflemesine yardımcı olabilir.

Sonuç

Pelvik organ sarkması, kadınların yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilen ancak yönetilebilir bir sağlık sorunudur. Erken teşhis ve doğru tedavi yöntemleriyle semptomlar kontrol altına alınabilir ve rahat bir yaşam sürdürülebilir. Ameliyatsız tedavi seçenekleri, özellikle hafif ve orta dereceli vakalarda, cerrahiye iyi bir alternatif sunar. Unutmayın, herhangi bir pelvik organ sarkması belirtisi yaşadığınızda, doğru teşhis ve kişiselleştirilmiş bir tedavi planı için mutlaka bir uzmana başvurmalısınız. Kendi başınıza çözmeye çalışmak yerine profesyonel destek almak, sağlığınız için en doğru adımdır.