Kadınların yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilen mesane sarkması, tıbbi adıyla sistosel, idrar torbasının vajina içine doğru sarkması durumudur. Bu durum, pelvik taban kaslarının ve bağ dokularının zayıflaması sonucu ortaya çıkar ve çoğu zaman rahatsız edici belirtilerle kendini gösterir. Pek çok kadın bu sorunu yaşasa da, utanç duyarak veya yeterince bilgiye sahip olmadıkları için doktora başvurmaktan çekinebilirler. Oysa mesane sarkmasının (sistoselin) nedenlerini anlamak, belirtilerini tanımak ve özellikle ameliyatsız tedavi seçeneklerini bilmek, doğru zamanda doğru adımları atmanızı sağlayarak yaşam konforunuzu yeniden kazanmanıza yardımcı olabilir. Bu makalemizde, mesane sarkmasının temel nedenlerinden, en sık görülen belirtilerine ve etkili ameliyatsız tedavi yöntemlerine kadar tüm detayları ele alacağız. Unutmayın, bilgi güçtür ve sağlığınızla ilgili doğru bilgilere ulaşmak, iyileşme sürecinizin ilk adımıdır.

Mesane Sarkması (Sistosel) Nedir?

Mesane sarkması, latince adıyla sistosel, kadınlarda oldukça sık görülen bir pelvik organ sarkması türüdür. İdrar torbasının (mesanenin), onu yerinde tutan destekleyici dokuların zayıflaması veya gevşemesi sonucu vajina duvarına doğru fıtıklaşması durumudur. Vajinal kanalın ön duvarından içeri doğru itilen mesane, bazen hafif bir şişkinlik olarak hissedilirken, ileri durumlarda vajina açıklığından dışarı bile çıkabilir. Bu durum, idrar yapma fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir ve günlük yaşam aktivitelerini kısıtlayabilir. Sistoselin şiddeti, sarkmanın derecesine göre derecelendirilir ve tedavi seçenekleri de bu dereceye göre belirlenir.

Sistoselin Başlıca Nedenleri

Mesane sarkmasının oluşumunda birden fazla faktör etkili olabilir. Genellikle pelvik taban kaslarını ve bağ dokularını zayıflatan durumlar, sistosel riskini artırır:

Gebelik ve Doğum

Vajinal doğum, pelvik taban kasları ve bağ dokuları üzerinde ciddi bir gerilime ve yıpranmaya neden olabilir. Özellikle zorlu veya çok sayıda doğum yapmış kadınlarda sistosel riski artmaktadır. Doğum sırasında vajinal dokuların aşırı gerilmesi ve zedelenmesi, ilerleyen yaşlarda sarkmaya zemin hazırlayabilir.

Yaşlanma ve Menopoz

Menopoz döneminde östrojen seviyelerinin düşmesi, bağ dokularının elastikiyetini kaybetmesine ve zayıflamasına yol açar. Bu durum, pelvik taban kaslarının da gevşemesine neden olarak mesane sarkması riskini artırır. Yaşla birlikte doğal olarak kas kütlesi ve doku desteği de azalır.

Kronik Öksürük ve Kabızlık

Uzun süreli ve şiddetli öksürük (kronik bronşit, astım gibi durumlarda) veya kronik kabızlık nedeniyle sürekli ıkınma, karın içi basıncını artırır. Bu sürekli baskı, zamanla pelvik taban kaslarını zayıflatarak sistosel gelişimine katkıda bulunabilir.

Ağır Kaldırma ve Aşırı Zorlanma

Meslekleri veya yaşam tarzları gereği düzenli olarak ağır kaldıran kişilerde pelvik tabana binen yük artar. Bu durum, kasların ve bağ dokularının zamanla zayıflamasına ve mesanenin sarkmasına neden olabilir.

Genetik Yatkınlık ve Bağ Dokusu Zayıflığı

Bazı kadınlar genetik olarak daha zayıf bağ dokularına sahip olabilirler. Ailede pelvik organ sarkması öyküsü olan kişilerde sistosel geliştirme riski daha yüksektir. Bu durum, kolajen ve elastin gibi doku proteinlerinin yapısındaki farklılıklardan kaynaklanabilir.

Sistosel Belirtileri Nelerdir?

Sistoselin belirtileri, sarkmanın derecesine göre hafiften şiddetliye doğru değişiklik gösterebilir. Başlangıçta hiç belirti vermeyebilirken, ilerleyen durumlarda günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir:

Pelvik Bölgede Basınç Hissi ve Dolgunluk

En yaygın belirtilerden biri, vajina içinde veya pelvik bölgede hissedilen bir dolgunluk, ağırlık veya basınç hissidir. Bazı kadınlar bu durumu 'bir şeyin aşağı doğru itildiği' veya 'oturuyormuş gibi' şeklinde tanımlar.

İdrar Kaçırma (Üriner İnkontinans)

Öksürme, hapşırma, gülme, egzersiz yapma veya ağır kaldırma sırasında istemsiz idrar kaçırma (stres inkontinansı) sıkça görülür. Mesanenin pozisyonunun değişmesi, idrar yolunun kapanmasını zorlaştırabilir.

Sık İdrara Çıkma ve Mesaneyi Tam Boşaltamama Hissi

Sistosel, mesanenin tamamen boşalmasını zorlaştırabilir, bu da sık idrara çıkma ihtiyacına ve mesanenin dolu olduğu hissine yol açar. Bazı durumlarda, idrar yapmak için vajina bölgesine bastırma ihtiyacı hissedilebilir.

Cinsel İlişki Sırasında Rahatsızlık

Vajina içinde hissedilen şişkinlik veya ağrı, cinsel ilişki sırasında rahatsızlığa veya ağrıya neden olabilir.

Görünür Bir Şişkinlik

İleri derecedeki sistoselde, vajina açıklığından dışarı doğru sarkan, elle hissedilebilen veya gözle görülebilen bir yumru veya şişkinlik fark edilebilir.

Ameliyatsız Mesane Sarkması Tedavi Seçenekleri

Sistosel tedavisinde cerrahi müdahale her zaman ilk seçenek değildir. Özellikle hafif ve orta dereceli sarkmalarda, ameliyatsız yöntemlerle semptomlar kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi artırılabilir:

Pelvik Taban Egzersizleri (Kegel Egzersizleri)

Pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yönelik özel egzersizlerdir. Düzenli ve doğru şekilde yapıldığında, kasların gücünü ve dayanıklılığını artırarak mesaneye daha iyi destek sağlayabilirler. Bu egzersizler, idrar kaçırma gibi belirtileri azaltmada oldukça etkilidir. Kegel egzersizleri, farkındalık kazanmak ve kasları doğru bir şekilde çalıştırmak için bir fizyoterapist eşliğinde öğrenilebilir.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri ve Beslenme

• Kilo Kontrolü: Fazla kilolar, pelvik taban üzerinde ek baskı oluşturur. Sağlıklı bir kiloyu korumak, sarkmanın ilerlemesini yavaşlatabilir.
• Kabızlığı Önleme: Lif açısından zengin bir diyet, yeterli sıvı alımı ve düzenli tuvalet alışkanlıkları ile kabızlık önlenmelidir. Ikınmaktan kaçınmak pelvik tabanı korur.
• Ağır Kaldırmaktan Kaçınma: Ağır eşyaları kaldırmaktan kaçınmak veya doğru kaldırma tekniklerini kullanmak, karın içi basıncını azaltır.
• Kronik Öksürük Tedavisi: Eğer kronik öksürük sorununuz varsa, altta yatan nedeni tedavi ettirmek, pelvik tabana binen yükü azaltacaktır.

Pesser Kullanımı

Pesser, vajina içine yerleştirilen, silikondan yapılmış, çıkarılabilir bir cihazdır. Mesaneyi yukarı doğru destekleyerek sarkmanın neden olduğu belirtileri hafifletir. Çeşitli şekil ve boyutlarda bulunan pesserler, kişiye özel olarak bir doktor tarafından seçilir ve uygulanır. Düzenli bakım ve temizlik gerektirir.

Hormon Tedavisi (Menopoz Sonrası Kadınlarda)

Menopoz sonrası kadınlarda östrojen seviyelerindeki düşüşe bağlı olarak doku zayıflığı görülüyorsa, lokal östrojen tedavisi (vajinal krem veya fitil şeklinde) düşünülebilir. Bu tedavi, vajinal dokuların elastikiyetini artırarak semptomların hafiflemesine yardımcı olabilir.

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Uzman bir fizyoterapist eşliğinde yapılan pelvik taban rehabilitasyonu, sadece kasları güçlendirmekle kalmaz, aynı zamanda doğru duruş, nefes teknikleri ve günlük aktiviteler sırasında pelvik tabanı koruma yöntemleri konusunda da eğitim verir. Elektrostimülasyon ve biofeedback gibi yöntemler de bu süreçte kullanılabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Mesane sarkması belirtileri fark ettiğinizde veya günlük yaşam kalitenizi etkileyen herhangi bir rahatsızlık hissettiğinizde vakit kaybetmeden bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına veya ürojinekoloğa başvurmanız önemlidir. Erken teşhis ve uygun tedavi yöntemleri ile çoğu sistosel vakası başarılı bir şekilde yönetilebilir ve daha ciddi sorunların önüne geçilebilir. Unutmayın, bu tür sağlık sorunları hakkında konuşmak utanılacak bir durum değildir ve profesyonel destek almak, daha sağlıklı ve konforlu bir yaşam sürmenin anahtarıdır.