Diz eklemindeki ağrılar ve hareket kısıtlılığı, günlük yaşam kalitesini ciddi ölçüde düşürebilir. Özellikle diz kireçlenmesi (osteoartrit) ileri seviyelere ulaştığında, cerrahi müdahale bir çözüm yolu olabilir. Ancak her zaman tam bir diz protezi gerekmez. Son yıllarda gelişen teknolojiyle birlikte, Robotik Parsiyel Diz Protezi olarak da bilinen Makoplasty, belirli hastalar için daha az invaziv ve daha doğal bir alternatif sunmaktadır. Peki, bu yenilikçi tedavi yöntemi kimlere uygulanır? Makoplasty için uygun adayları belirleyen temel kriterler nelerdir? Bu makalede, robotik parsiyel diz protezi adaylarını ve bu tedaviye dair önemli noktaları derinlemesine inceleyeceğiz.

Makoplasty ve Robotik Parsiyel Diz Protezi Nedir?

Diz eklemi üç ana kompartmandan oluşur: iç (medial), dış (lateral) ve diz kapağı altı (patellofemoral). Klasik tam diz protezi ameliyatında bu üç kompartmanın tamamı değiştirilirken, parsiyel diz protezi (unikondiler protez) sadece hasar görmüş olan bir kompartmanın değiştirilmesini içerir. Makoplasty, bu parsiyel diz protezi ameliyatının robotik kol destekli bir sistemle yapılmasıdır. Bu teknoloji, cerrahın ameliyat öncesi alınan BT (Bilgisayarlı Tomografi) verileriyle hastanın diz yapısına özel detaylı bir 3D plan oluşturmasına olanak tanır. Ameliyat sırasında robotik kol, bu plana sadık kalarak kemik kesilerini milimetrik hassasiyetle yapmasına yardımcı olur. Bu da protezin optimum yerleşimini ve dizin doğal hareketini korumasını sağlar.

Parsiyel Diz Protezi (Unikondiler Protez) Kimler İçin Uygundur?

Makoplasty veya robotik parsiyel diz protezi, belirli kriterleri karşılayan hastalar için son derece etkili bir seçenektir. İşte başlıca uygunluk kriterleri:

Tek Kompartman Diz Kireçlenmesi (Osteoartrit)

Parsiyel diz protezinin en temel ve vazgeçilmez şartı, diz eklemindeki kireçlenmenin sadece tek bir kompartmanda sınırlı olmasıdır. Genellikle bu, dizin iç veya dış kısmındaki kıkırdak hasarıdır. Eğer birden fazla kompartmanda ileri düzeyde kireçlenme varsa, parsiyel protez uygun bir seçenek olmaz.

Belirgin Ağrı ve Fonksiyon Kaybı

Hasta, etkilenen kompartmandaki kireçlenmeye bağlı olarak günlük aktivitelerini kısıtlayan, istirahatle dahi geçmeyen veya gece uykudan uyandıran belirgin ağrı şikayetlerine sahip olmalıdır. Konservatif tedavi yöntemleri (ilaç, fizik tedavi, enjeksiyonlar) ile yeterli rahatlama sağlanamamış olması da önemli bir kriterdir.

Diz Stabilizasyonu ve Bağ Yapısının Korunmuş Olması

Parsiyel diz protezi için dizin ana stabilizatör bağlarının (ön çapraz bağ – ACL, arka çapraz bağ – PCL) sağlam ve fonksiyonel olması hayati önem taşır. Bu bağlar, protezin stabilitesini sağlamak ve dizin doğal hareketini sürdürmek için gereklidir. Bağlarında ciddi hasar olan hastalar genellikle tam diz protezine yönlendirilir.

Diz Deformitesinin Olmaması veya Hafif Olması

Dizde aşırı derecede kemiksel deformite (eğrilik) olmaması önemlidir. Hafif deformiteler düzeltilebilirken, şiddetli eğrilikler parsiyel protez uygulaması için engel teşkil edebilir.

Belirli Bir Yaş Grubu Var mı?

Parsiyel diz protezi için katı bir yaş sınırı bulunmamakla birlikte, genellikle genç ve orta yaşlı aktif bireylerde tercih edilme eğilimindedir. Ancak genel sağlık durumu ve kemik kalitesi uygun olan ileri yaştaki hastalar da uygun aday olabilirler. Önemli olan, hastanın genel sağlık durumunun ameliyata uygun olması ve gerçekçi beklentilere sahip olmasıdır.

Robotik Destekli Parsiyel Diz Protezinin Avantajları

Makoplasty gibi robotik parsiyel diz protezi uygulamaları, geleneksel yöntemlere kıyasla bir dizi önemli avantaj sunar:

• Yüksek Hassasiyet ve Doğruluk: Robotik sistemin sağladığı milimetrik hassasiyet, protezin ideal konumda yerleştirilmesini garanti eder. Bu da dizin biomekanik dengesini korur.
• Daha Az İnvaziv Girişim: Daha küçük kesiler ve çevre dokulara daha az zarar verme potansiyeli, ameliyat sonrası ağrıyı azaltır ve iyileşme sürecini hızlandırır.
• Daha Hızlı İyileşme ve Rehabilitasyon: Hastalar genellikle tam diz protezi geçiren hastalara göre daha kısa sürede ayağa kalkar ve günlük aktivitelerine döner.
• Daha Doğal Diz Hissi: Sadece hasarlı kısmın değiştirilmesi ve bağların korunması, hastaların ameliyat sonrası dizlerini daha doğal hissetmelerine olanak tanır.
• Daha Az Kemik Kaybı: Sadece etkilenen kemik ve kıkırdak dokusu çıkarıldığı için, sağlıklı kemik dokusu korunur. Bu, gelecekte olası bir revizyon ameliyatı için de avantaj sağlar.

Makoplasty ve Parsiyel Diz Protezi Kimlere Uygulanmaz? (Kontraendikasyonlar)

Her cerrahi yöntemde olduğu gibi, parsiyel diz protezinin de uygun olmadığı durumlar vardır:

• Diz ekleminin birden fazla kompartmanında ileri düzeyde kireçlenme (genel diz kireçlenmesi).
• Romatoid artrit gibi iltihaplı eklem hastalıkları veya sistemik artritler.
• Dizde önemli derecede bağ instabilitesi (örneğin, ön veya arka çapraz bağ yırtıkları).
• Ciddi diz deformiteleri veya eklem kontraktürleri.
• Diz ekleminde aktif enfeksiyon öyküsü.
• Aşırı obezite (protez üzerinde aşırı yüklenme riski nedeniyle).
• İşbirliği yapamayacak durumda olan veya rehabilitasyon sürecine katılamayacak hastalar.

Sonuç

Makoplasty olarak bilinen robotik parsiyel diz protezi, diz kireçlenmesinin tedavisinde çığır açan bir yöntemdir. Ancak bu tedavinin başarısı, doğru hasta seçimine ve uygunluk kriterlerine sıkı sıkıya bağlıdır. Tek kompartman diz kireçlenmesi olan, sağlam bağ yapısına sahip ve ameliyattan gerçekçi beklentileri olan hastalar için makoplasty, ağrıyı giderme, fonksiyonu iyileştirme ve yaşam kalitesini artırma konusunda mükemmel bir çözüm sunabilir. Dizinizdeki ağrılar için bu tedavi seçeneğinin sizin için uygun olup olmadığını belirlemek adına deneyimli bir ortopedi cerrahıyla detaylı bir değerlendirme yapmanız büyük önem taşımaktadır.