Omuz çıkıkları, özellikle tekrarladığında, yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilen ve günlük aktiviteleri kısıtlayan yaygın bir ortopedik problemdir. Konservatif tedavilerin veya artroskopik cerrahinin yetersiz kaldığı durumlarda, omuz eklemine kalıcı omuz stabilitesi kazandırmak için Latarjet Prosedürü öne çıkan etkili bir cerrahi çözümdür. Bu yöntem, özellikle kemik kaybı veya bağ dokusu yetmezliği gibi karmaşık durumlarda, tekrarlayan omuz çıkıklarını önleyerek hastalara uzun vadeli bir rahatlama sunar. Peki, Latarjet Prosedürü tam olarak nedir ve omuz stabilitesini kalıcı geri kazanmanın anahtarları nelerdir?

Latarjet Prosedürü Nedir ve Neden Gerekli?

Latarjet prosedürü, tekrarlayan omuz çıkıklarının tedavisinde kullanılan, köprücük kemiğinin bir uzantısı olan korakoid çıkıntının, omuz eklemindeki soket kısmına (glenoid) transfer edilerek kemik kaybını telafi etmeye yönelik cerrahi bir yöntemdir. Bu prosedür, genellikle ön (anterior) omuz çıkıklarıyla ilişkili kemik defektleri veya yetersiz bağ dokusu onarımları sonrası tercih edilir.

Temel olarak, omuz eklemi, humerus (kol kemiği) başı ile skapula (kürek kemiği) üzerindeki sığ glenoid adı verilen yuva arasında bir bilye ve yuva eklemidir. Tekrarlayan çıkıklar veya travmalar sonucunda, glenoid yuvasının ön alt kısmında kemik kaybı oluşabilir. Bu kemik kaybı, omuz ekleminin stabilitesini önemli ölçüde azaltarak çıkık riskini artırır. Geleneksel yumuşak doku onarımları (örneğin Bankart onarımı) bu tür kemik defektleri mevcut olduğunda yetersiz kalabilir.

Latarjet'in Avantajları ve Temel Mekanizması

Latarjet prosedürünün yüksek başarı oranı, birden fazla stabilizasyon mekanizmasına dayanmaktadır:

• Kemik Bloğu Etkisi: Transfer edilen korakoid çıkıntı, glenoidin ön-alt kısmına sabitlenerek yeni bir kemik durağı oluşturur. Bu kemik bloğu, humerus başının ileriye doğru kaymasını fiziksel olarak engeller.
• Askı Etkisi (Sling Effect): Korakoidden kaynaklanan konjoined tendon (korakobrakialis ve biseps kısa başı tendonları), transfer sonrası omuz eklemi kapsülünün önünde gergin bir askı görevi görür. Omuzun dışa dönme ve kaçırma hareketi sırasında bu tendonlar kasılır ve eklemin anterior stabilitesini artırır.
• Genişlemiş Glenoid Yüzeyi: Korakoidin transferi, glenoid yuvasının efektif kemik yüzey alanını artırarak humerus başı için daha derin ve stabil bir yuva sağlar.

Bu üçlü mekanizma sayesinde Latarjet, tekrarlayan omuz çıkıklarını önlemede oldukça etkili bir yöntem olarak kabul edilmektedir.

Kimler Latarjet Adayıdır?

Latarjet prosedürü herkese uygulanan bir yöntem değildir. Genellikle aşağıdaki durumlarda değerlendirilir:

• Belirgin Glenoid Kemik Kaybı: Glenoid yuvasının %20'sinden fazla kemik kaybı olan hastalar.
• Tekrarlayan Çıkıklar ve Başarısız Yumuşak Doku Onarımları: Daha önce artroskopik Bankart onarımı gibi yumuşak doku prosedürlerinin başarısız olduğu ve çıkıkların devam ettiği durumlar.
• Yüksek Riskli Hastalar: Kontak sporları yapan sporcular, mesleği gereği omuzlarını aşırı kullananlar veya bağ gevşekliği olan kişilerde ilk cerrahi seçenek olarak değerlendirilebilir.
• Engajmanlı Hill-Sachs Lezyonu: Humerus başında oluşan bir çökme kırığı (Hill-Sachs lezyonu) glenoid kemik kaybıyla birleştiğinde, Latarjet prosedürü bu lezyonun eklem yüzeyiyle etkileşimini (engagement) engelleyerek çıkık riskini azaltabilir.

Bir kişinin Latarjet adayı olup olmadığına, detaylı fizik muayene, röntgen, MR ve özel BT taramaları (3D rekonstrüksiyonlu) sonucunda ortopedi uzmanı karar verir. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) gibi kuruluşlar da omuz instabilitesi tedavisi için Latarjet'i bir seçenek olarak belirtmektedir.

Operasyon Süreci ve Sonrası

Ameliyat Öncesi Değerlendirme

Ameliyat öncesinde, hastanın genel sağlık durumu değerlendirilir. Görüntüleme yöntemleriyle omuzun anatomisi ve kemik kaybının derecesi detaylıca incelenir. Anesteziye uygunluk kontrol edilir.

Cerrahi Teknik

Latarjet prosedürü genellikle genel anestezi altında yapılır. Omuzun ön kısmından küçük bir kesi ile cerrahi alana ulaşılır. Korakoid çıkıntı, üzerindeki konjoined tendon ile birlikte dikkatlice kesilir. Glenoid yuvasının ön-alt kısmında hazırlanan yuvaya transfer edilen korakoid, özel vidalar yardımıyla sabitlenir. Bu sırada sinir ve damar yapılarının korunmasına azami özen gösterilir.

İyileşme Süreci ve Rehabilitasyon

Ameliyat sonrası dönem, omuzun korunması ve kontrollü hareketinin geri kazanılması açısından kritik öneme sahiptir:

• İlk 3-4 Hafta: Omuz genellikle bir kol askısında tutulur. Pasif hareketlere başlanabilir, ancak kolun dışa dönme ve kaldırma hareketlerinden kaçınılır.
• 4-12 Hafta: Fizyoterapist eşliğinde kontrollü aktif hareket ve güçlendirme egzersizlerine geçilir. Ameliyatın iyileşme hızına göre program kişiye özel olarak planlanır.
• 3-6 Ay: Fonksiyonel egzersizler ve spora özgü antrenmanlar başlar.
• 6 Ay Sonrası: Çoğu hasta tam aktiviteye ve spora dönüş yapabilir, ancak bu süre kişiden kişiye değişebilir.

Rehabilitasyonun düzenli ve doğru yapılması, ameliyatın başarısı ve omuz stabilitesini kalıcı geri kazanmak için hayati öneme sahiptir.

Olası Riskler ve Komplikasyonlar

Her cerrahi işlemde olduğu gibi, Latarjet prosedürünün de bazı potansiyel riskleri ve komplikasyonları bulunmaktadır, ancak bunlar genellikle nadirdir:

• Sinir hasarı (özellikle muskulokutanöz sinir).
• Enfeksiyon.
• Kanama.
• Korakoidde veya glenoidde kırık.
• Vida gevşemesi veya kırılması.
• Omuzda sertlik veya hareket kısıtlılığı.
• Transfer edilen kemik bloğunun kaynamaması (non-union).
• Çok nadiren de olsa çıkığın tekrar etmesi.

Bu riskler, deneyimli bir cerrah tarafından uygulandığında ve hasta uygun şekilde yönetildiğinde minimize edilebilir.

Sonuç

Latarjet Prosedürü, tekrarlayan omuz çıkıkları ve özellikle glenoid kemik kaybı olan hastalar için omuz eklemine kalıcı omuz stabilitesi sağlayan, kanıtlanmış ve etkili bir cerrahi çözümdür. Kemik bloğu, askı etkisi ve genişlemiş glenoid yüzeyi gibi benzersiz mekanizmaları sayesinde, yüksek başarı oranlarıyla bilinir. Ancak, bu prosedürün sizin için uygun olup olmadığını belirlemek ve detaylı bir tedavi planı oluşturmak için mutlaka bir ortopedi ve travmatoloji uzmanına danışmanız gerekmektedir. Uzman görüşü ve doğru rehabilitasyon ile omuz sağlığınızı yeniden kazanabilir ve günlük yaşamınıza güvenle geri dönebilirsiniz.