Gözlerimiz, dünyayı algılamamızın ve yaşamın tüm renklerini deneyimlememizin anahtarıdır. Ancak bazı göz hastalıkları, bu paha biçilmez yeteneği tehdit edebilir. İşte bu hastalıklardan biri olan Keratokonus, korneanın giderek incelmesi ve koni şeklini almasıyla karakterize, ilerleyici bir göz rahatsızlığıdır. Başlangıçta gözlük veya kontakt lenslerle yönetilebilen bu durum, zamanla gelişmiş vakalar halini alabilir ve ciddi görme kaybına yol açarak hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürebilir. Böyle durumlarda, diğer tedavi yöntemlerinin yetersiz kaldığı anlarda, Kornea Nakli (Keratoplasti) devreye girerek hastalara görme yetilerini yeniden kazandırma ve hayatlarına devam etme şansı sunan son çözüm yöntemi olarak öne çıkar.

Keratokonus Nedir? Neden Gelişmiş Vakalar Oluşur?

Keratokonus, gözün en ön tabakası olan saydam korneanın incelmesi ve öne doğru sivrilerek koni şeklinde bir biçim almasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. Bu şekil değişikliği, ışığın retinaya doğru odaklanmasını bozar ve bulanık, çarpık görmeye neden olur. Hastalık genellikle ergenlik döneminde başlar ve 20'li, 30'lu yaşlara kadar ilerleyebilir.

Keratokonusun İlerlemesi ve Risk Faktörleri

Keratokonusun neden geliştiği tam olarak anlaşılamasa da genetik yatkınlık, alerjiler, gözleri sık sık ovuşturma gibi faktörlerin hastalığın gelişiminde rol oynadığı düşünülmektedir. Hastalığın ilerlemesiyle birlikte kornea incelmesi artar, astigmat ve miyopi dereceleri yükselir, görme keskinliği düşer ve kontakt lens bile artık yeterli düzeltmeyi sağlayamaz hale gelir. İşte bu aşamada, korneanın yapısı geri dönüşümsüz bir şekilde bozulduğunda ve diğer tüm tedaviler yetersiz kaldığında, durum 'gelişmiş vaka' olarak adlandırılır ve daha invaziv bir çözüm gerekliliği doğar.

Kornea Nakli (Keratoplasti): Ne Zaman Gerekli Hale Gelir?

Kornea nakli, hasar görmüş veya hastalıklı bir korneanın, uygun bir donörden alınan sağlıklı bir kornea ile değiştirilmesi işlemidir. Keratokonus hastalarında, korneanın incelmesi ve bozulması ileri derecede olduğunda, özellikle de hasta kontakt lenslere tolerans gösteremiyorsa veya lenslerle bile yeterli görme sağlanamıyorsa, kornea nakli kaçınılmaz bir seçenek haline gelir. Bu durum, çoğu zaman hastalığın son evresi olarak kabul edilir ve nakil, görmeyi geri kazandırmanın tek yoludur.

Farklı Kornea Nakli Yöntemleri

Kornea nakli, gelişen teknolojiyle birlikte farklı yöntemlerle uygulanabilmektedir:

• Penetran Keratoplasti (PKP): Tam kat kornea nakli olarak da bilinen bu yöntemde, hastalıklı korneanın tamamı çıkarılır ve donörden alınan sağlıklı, tam kat kornea dikilir. Keratokonusun ileri ve tüm katmanları etkilediği durumlarda sıkça tercih edilir.
• Lameller Keratoplasti (DALK, DSAEK, DMEK): Bu yöntemlerde, korneanın sadece hastalıklı katmanları değiştirilir. Örneğin, Derin Ön Lameller Keratoplasti (DALK) işleminde, korneanın iç tabakaları (endotel) sağlıklıysa, sadece ön ve orta katmanlar değiştirilir. Bu yaklaşım, gözün kendi dokusunun bir kısmının korunmasını sağlayarak iyileşme sürecini hızlandırabilir ve ret (reddetme) riskini azaltabilir. Keratokonus için DALK, genellikle uygun bir seçenek olarak görülür.

Kornea Nakli Süreci: Hazırlıktan İyileşmeye

Kornea nakli, cerrahi bir işlem olup, titiz bir hazırlık ve iyileşme süreci gerektirir.

Ameliyat Öncesi Değerlendirme ve Hazırlık

Nakil öncesinde, hastanın genel sağlık durumu değerlendirilir ve gözün detaylı muayenesi yapılır. Gözün yapısı, kornea kalınlığı ve hastalığın derecesi belirlenir. Donör kornea dokusu, özenle seçilmiş ve sağlık kontrollerinden geçmiş donörlerden sağlanır. Kornea nakli için donör dokusunun uygunluğu büyük önem taşır.

Ameliyat Anı

Kornea nakli genellikle lokal veya genel anestezi altında yapılır. Cerrah, hastalıklı kornea dokusunu dikkatlice çıkarır ve yerine donör korneayı yerleştirir, çok ince dikişlerle sabitleyerek iyileşme sürecine hazırlar. Ameliyat süresi, kullanılan tekniğe göre değişiklik gösterebilir.

Ameliyat Sonrası Bakım ve İyileşme

Ameliyat sonrası dönemde, enfeksiyon riskini azaltmak ve ret reaksiyonunu önlemek için göz damlaları ve ilaçlar kullanılır. İyileşme süreci birkaç ay sürebilir ve görme keskinliğinin tam olarak yerine gelmesi zaman alabilir. Düzenli doktor kontrolleri, bu süreçte hayati önem taşır. Hastaların gözlerini travmadan koruması ve doktorun tavsiyelerine harfiyen uyması gerekmektedir.

Kornea Naklinin Başarı Oranları ve Gelecekteki Görünüm

Kornea nakli, özellikle keratokonus gibi hastalıklarda oldukça yüksek başarı oranlarına sahiptir. Birçok hasta, ameliyat sonrası önemli ölçüde görme iyileşmesi deneyimler. Modern cerrahi teknikler ve immünosupresif ilaçlar sayesinde, ret riskleri azalmış ve nakil korneaların ömrü uzamıştır. Gelişmiş vakalarda dahi, bu operasyon hastaların hayata yeniden adapte olmalarını, mesleklerini icra etmelerini ve günlük aktivitelerini bağımsız bir şekilde sürdürmelerini sağlayarak yaşam kalitesinde belirgin bir artış sunar.

Sonuç olarak, keratokonus, başlangıçta korkutucu görünse de, tıbbın sunduğu imkanlarla üstesinden gelinebilecek bir hastalıktır. Özellikle gelişmiş vakalar için Kornea Nakli, umut veren ve etkin bir son çözüm yöntemi olarak öne çıkmaktadır. Erken teşhis ve uygun tedavi seçenekleriyle birlikte, hastaların büyük bir çoğunluğu, bu zorlu süreci başarıyla atlatarak net ve sağlıklı bir görüşe yeniden kavuşabilmektedir. Unutmayın, göz sağlığı konusunda uzman bir hekime danışmak, doğru tanı ve tedavi için atılacak ilk ve en önemli adımdır.