Kolon kanseri, dünya genelinde en sık görülen kanser türlerinden biri olup, erken teşhis ve müdahale ile büyük oranda önlenebilir bir hastalıktır. Bağırsakta gelişen poliplerin bir kısmı zamanla kansere dönüşme potansiyeli taşır ve bu kanser öncesi lezyonların temizlenmesi, hastalığın ilerlemesini engellemenin kilit adımıdır. Gelişen tıp teknolojileri sayesinde, artık cerrahiye gerek kalmadan, endoskopik yöntemlerle bu lezyonların güvenli ve etkili bir şekilde çıkarılması mümkün hale gelmiştir. İşte bu noktada, özellikle büyük ve komplike lezyonlar için üstün bir teknik olan Kolonoskopik Endoskopik Submukozal Diseksiyon (ESD) devreye girer. Bu detaylı rehber, Kolonoskopik ESD'nin ne olduğunu, neden tercih edildiğini, nasıl uygulandığını ve kanser önlemedeki kritik rolünü kapsamlı bir şekilde ele alacaktır.

Kolonoskopik ESD Nedir?

Endoskopik Submukozal Diseksiyon (ESD), sindirim sistemindeki büyük, düz veya fibröz lezyonları, özellikle de erken evre kanserleri veya kanser öncesi lezyonları tek parça halinde çıkarmak için kullanılan ileri bir endoskopik tekniktir. Geleneksel polipektomi veya Endoskopik Mukozal Rezeksiyon (EMR) yöntemlerinin yetersiz kaldığı durumlarda tercih edilir. ESD, lezyonu çevreleyen mukozanın altındaki submukoza tabakasına enjeksiyon yapılarak bir sıvı yastık oluşturulması ve ardından lezyonun bu yastık üzerinden, özel bıçaklar kullanılarak çevre dokudan ayrılarak bütüncül bir şekilde çıkarılması prensibine dayanır. Bu sayede, lezyonun tamamı, sağlıklı doku sınırlarıyla birlikte çıkarılabilir ve patolojik inceleme için eksiksiz bir örnek elde edilir.

Neden Kolonoskopik ESD Tercih Edilmeli? Avantajları

Kolonoskopik ESD, belirli durumlarda diğer endoskopik yöntemlere göre önemli avantajlar sunar:

• En-bloc (Tek Parça) Rezeksiyon: Lezyonun tek parça halinde çıkarılması, patologların kanser yayılımını ve cerrahi sınırları çok daha doğru değerlendirmesine olanak tanır. Bu, lezyonun tamamen çıkarıldığından emin olmak ve tekrarlama riskini minimize etmek için kritik öneme sahiptir.
• Daha Düşük Tekrarlama Riski: Lezyonun bütüncül olarak çıkarılması, geride kanserli hücre kalma olasılığını azaltır, bu da nüks oranlarının geleneksel yöntemlere göre daha düşük olmasını sağlar.
• Organ Koruma: Cerrahiye alternatif bir yöntem olarak, bağırsağın bir kısmının çıkarılmasına veya kolostomiye gerek kalmadan lezyonun temizlenmesini sağlar. Bu, hastanın yaşam kalitesini önemli ölçüde artırır.
• Minimal İnvaziv: Genel anestezi altında endoskopik olarak gerçekleştirilir, bu da cerrahiye kıyasla daha az ağrı, daha kısa iyileşme süresi ve hastanede kalış süresi anlamına gelir.
• Doğru Histopatolojik Değerlendirme: Çıkarılan dokunun tek parça ve bozulmamış olması, lezyonun derinliği, invazyon derecesi ve çevresindeki sağlıklı doku ile ilişkisi hakkında en doğru bilgiyi sunar. Bu, hastanın sonraki tedavi planı için hayati önem taşır.

Kolonoskopik ESD Prosedürü: Adım Adım

ESD, yüksek uzmanlık gerektiren bir işlemdir ve deneyimli gastroenterologlar tarafından yapılır.

Hazırlık Süreci

İşlemden önce, hastanın bağırsakları kolonoskopi için olduğu gibi tamamen temizlenmelidir. Kan sulandırıcı ilaç kullanan hastaların, doktor kontrolünde bu ilaçları belirli bir süre önceden bırakmaları gerekebilir. Hasta, işlem hakkında bilgilendirilir ve olası riskler açıklanır.

İşlem Nasıl Yapılır?

1. Sedasyon/Anestezi: Hasta, işlem sırasında rahat etmesi ve ağrı hissetmemesi için genellikle derin sedasyon veya hafif anestezi altında tutulur.
2. Endoskop Girişi: Esnek bir endoskop (kolonoskop) anüsten ilerletilerek kalın bağırsağa ulaşılır ve lezyonun yeri tespit edilir.
3. Lezyonun İşaretlenmesi: Lezyonun etrafı, çıkarılacak alanı belirlemek için küçük elektrik akımı veya özel işaretleyicilerle çizilir.
4. Submukozal Enjeksiyon: Lezyonun altına, mukoza ile submukoza tabakasını ayırmak ve bir sıvı yastık oluşturmak için özel bir sıvı (genellikle tuzlu su, hyaluronik asit veya gliserin karışımı) enjekte edilir. Bu yastık, diseksiyonu kolaylaştırır ve derin dokuların termal hasardan korunmasına yardımcı olur.
5. Diseksiyon: Özel ESD bıçakları kullanılarak, lezyon bu sıvı yastık üzerinden çevre mukozadan ayrılır ve submukoza tabakasında dikkatlice diseke edilerek bütün olarak çıkarılır.
6. Hemostaz ve Kapatma: Lezyon çıkarıldıktan sonra olası kanamalar kontrol edilir (hemostaz) ve gerekirse klipslerle yara bölgesi kapatılır.

İşlem Sonrası Bakım ve Takip

İşlem sonrası hasta bir süre gözlem altında tutulur. Genellikle aynı gün taburcu olunabilir, ancak bazı durumlarda bir gece hastanede kalmak gerekebilir. Hastaya diyet ve aktivite kısıtlamaları hakkında bilgi verilir. Çıkarılan dokunun patoloji sonuçları büyük önem taşır ve takip eden randevularda değerlendirilir. Endoskopik submukozal diseksiyon hakkında daha fazla bilgi için Wikipedia'yı ziyaret edebilirsiniz.

ESD Kimler İçin Uygundur?

ESD, aşağıdaki durumlarda özellikle uygundur:

• Boyutu 2 cm'den büyük, düz veya saplı olmayan (sesil) polipler.
• Kolon ve rektumda erken evre yüzeyel kanserler (sadece mukoza veya yüzeysel submukozal invazyon gösterenler).
• Geleneksel polipektomi veya EMR ile çıkarılması zor olan, fibröz yapıdaki lezyonlar.
• Önceki endoskopik girişimlerde tam çıkarılamamış veya tekrarlamış lezyonlar.
• Cerrahi riski yüksek olan veya cerrahi operasyonu kabul etmeyen hastalar için alternatif bir yöntem olarak.

Riskler ve Komplikasyonlar

Her invaziv tıbbi işlemde olduğu gibi, ESD'nin de bazı riskleri ve komplikasyonları vardır. Ancak, deneyimli ellerde bu riskler oldukça düşüktür:

• Perforasyon (Delinme): Bağırsak duvarının delinmesi, en ciddi komplikasyondur ve acil cerrahi müdahale gerektirebilir.
• Kanama: İşlem sırasında veya sonrasında kanama görülebilir. Genellikle endoskopik olarak kontrol altına alınabilir.
• Enfeksiyon: Nadiren enfeksiyon gelişebilir, bu da antibiyotik tedavisi gerektirebilir.

Bu risklerin yönetimi ve önlenmesi, işlemi gerçekleştiren ekibin deneyimi ve hastanın genel sağlık durumu ile yakından ilişkilidir. Unutulmamalıdır ki, bu riskler genellikle cerrahi operasyonların risklerinden daha düşüktür. Sindirim sistemi sağlığı ve hastalıkları hakkında genel bilgi için Türk Gastroenteroloji Derneği web sitesini ziyaret edebilirsiniz.

Sonuç

Kolonoskopik ESD, özellikle büyük ve komplike kanser öncesi lezyonların temizlenmesi konusunda çığır açan, güvenli ve etkili bir yöntemdir. Kolon kanserinin erken evrede teşhis edilerek cerrahiye gerek kalmadan tedavi edilmesini sağlayarak hastaların yaşam kalitesini korur ve hastalığın ilerlemesini engeller. Bu detaylı rehber aracılığıyla anlaşıldığı üzere, ESD, deneyimli ellerde uygulandığında yüksek başarı oranlarına sahiptir. Düzenli tarama programlarına katılmak ve şüpheli durumlarda uzman bir gastroenterolog ile görüşmek, bağırsak sağlığımızı korumanın ve potansiyel riskleri erken aşamada bertaraf etmenin en etkili yoludur.