Eklem ağrısı, hareket kısıtlılığı ve yaşam kalitesinde düşüş… Kireçlenme, yani tıp literatüründeki adıyla artroz, milyonlarca insanı etkileyen dejeneratif bir eklem hastalığıdır. Kıkırdak dokunun zamanla aşınmasıyla ortaya çıkan bu durum, özellikle diz, kalça, el ve omurga gibi yük taşıyan eklemlerde sıkça görülür. Ancak günümüzde kireçlenme (artroz) tedavisi için ameliyatsız yöntemlerden ileri düzey protez cerrahisine kadar uzanan geniş bir yelpazede seçenekler bulunmaktadır. Doğru tedavi planını belirlemek, kişinin yaşam kalitesini önemli ölçüde artırabilir.

Kireçlenme (Artroz) Nedir? Neden Olur?

Artroz, eklem kıkırdağının zamanla yıpranması, incelmesi ve işlevini kaybetmesiyle karakterize bir durumdur. Kıkırdağın koruyucu etkisinin azalmasıyla birlikte, kemikler birbirine sürtünmeye başlar, bu da ağrı, şişlik, sertlik ve hareket kısıtlılığına yol açar. Artrozun gelişiminde yaşlanma, genetik yatkınlık, obezite, eklem travmaları, romatizmal hastalıklar ve aşırı yüklenme gibi faktörler etkilidir.

Ameliyatsız Kireçlenme Tedavisi Yöntemleri

Kireçlenmenin erken ve orta evrelerinde, cerrahi olmayan yaklaşımlar genellikle ilk tercih edilen tedavi yöntemleridir. Bu yaklaşımlar, ağrıyı hafifletmeyi, fonksiyonu iyileştirmeyi ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmayı hedefler.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri ve Fizik Tedavi

• Kilo Kontrolü: Özellikle diz ve kalça eklemlerindeki yükü azaltmak, ağrıyı önemli ölçüde hafifletebilir ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir.
• Düzenli Egzersiz: Eklem çevresindeki kasları güçlendirmek, eklem stabilitesini artırır. Esneme ve hareket açıklığı egzersizleri de eklem sertliğini azaltmaya yardımcı olur.
• Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon: Uzman fizyoterapistler eşliğinde uygulanan özel egzersiz programları, masaj, sıcak/soğuk uygulamalar ve elektroterapi yöntemleri ağrıyı azaltmada ve fonksiyonu geri kazanmada etkilidir.
• Destekleyici Cihazlar: Baston, yürüteç veya özel ateller, eklem üzerindeki yükü azaltarak rahatlama sağlayabilir.

İlaç Tedavileri

Ağrı ve iltihabı kontrol altına almak için çeşitli ilaçlar kullanılabilir.

• Ağrı Kesiciler ve İltihap Sökücüler (NSAID'ler): Parasetamol gibi basit ağrı kesicilerden, non-steroid anti-inflamatuar ilaçlara (NSAID'ler) kadar farklı seçenekler mevcuttur.
• Kıkırdak Destekleyici Takviyeler: Glukozamin ve kondroitin sülfat gibi takviyelerin kıkırdak sağlığını desteklediği düşünülse de, etkinlikleri hakkında kesin bilimsel kanıtlar tartışmalıdır.

Enjeksiyon Tedavileri

Doğrudan eklem içine yapılan enjeksiyonlar, lokalize ağrıyı ve iltihabı hedefleyebilir.

• Hyaluronik Asit Enjeksiyonları: Eklem sıvısının doğal bir bileşeni olan hyaluronik asit, eklem içine enjekte edildiğinde bir tür yağlayıcı ve şok emici görevi görerek ağrıyı azaltabilir.
• Kortikosteroid Enjeksiyonları: Güçlü iltihap karşıtı özellikleri sayesinde ağrıyı ve şişliği hızlıca azaltabilirler, ancak etkileri genellikle geçicidir ve sık sık yapılmaları önerilmez.
• PRP (Platelet Rich Plasma) Tedavisi: Hastanın kendi kanından elde edilen trombosit açısından zengin plazma, iyileşmeyi hızlandıran büyüme faktörleri içerir. Kıkırdak hasarını onarmaya yardımcı olabileceği düşünülmektedir.
• Kök Hücre Tedavileri: Gelişmekte olan bu tedavi yöntemi, hasarlı kıkırdak dokusunun onarımını hedefleyen kök hücrelerin eklem içine enjekte edilmesini içerir. Henüz geniş çapta standart bir tedavi olmamakla birlikte, umut vadeden sonuçlar göstermektedir.

Cerrahi Kireçlenme Tedavisi Seçenekleri

Ameliyatsız yöntemlerin yetersiz kaldığı, ağrının şiddetli olduğu ve yaşam kalitesinin ciddi şekilde etkilendiği durumlarda cerrahi müdahale düşünülebilir. Acıbadem Sağlık Grubu gibi saygın kurumlardan da bu konuda detaylı bilgi edinilebilir.

Artroskopi

Minimal invaziv bir cerrahi yöntemdir. Küçük kesilerle eklem içine girilerek hasarlı kıkırdak parçaları temizlenebilir, menisküs yırtıkları onarılabilir veya eklem içi serbest cisimler çıkarılabilir. Genellikle erken evre kireçlenmelerde veya eşlik eden mekanik sorunlarda tercih edilir.

Osteotomi

Özellikle genç hastalarda ve diz eklemi kireçlenmesinde uygulanan bir yöntemdir. Kemikte küçük bir kesik açılarak eklem üzerindeki yükün daha sağlıklı bölgelere dağıtılması sağlanır. Bu, eklem ömrünü uzatmayı ve protez cerrahisi ihtiyacını ertelemeyi amaçlar.

Protez Cerrahisi (Eklem Değişimi)

Kireçlenmenin son evrelerinde, eklemin tamamen işlevini yitirdiği ve diğer tedavi yöntemlerinin başarısız olduğu durumlarda en etkili çözüm protez cerrahisidir. Hasarlı eklem yüzeyleri çıkarılarak yerine metal ve plastik malzemelerden yapılmış yapay eklem (protez) yerleştirilir. En sık diz ve kalça eklemlerinde uygulansa da omuz, dirsek gibi eklemlerde de yapılabilir. Başarılı bir protez ameliyatı sonrası hastalar ağrısız bir yaşama kavuşabilir ve hareket kabiliyetleri önemli ölçüde artar. Protezlerin ömrü genellikle 15-20 yıl veya daha fazladır ve sonrasında revizyon cerrahisi gerekebilir.

Tedavi Seçeneklerini Belirlerken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kireçlenme tedavisi, her hastanın kendi özel durumuna göre şekillendirilmelidir. Tedaviye karar verirken; hastalığın evresi, etkilenen eklem, hastanın yaşı, genel sağlık durumu, yaşam tarzı beklentileri ve aktivite düzeyi gibi faktörler göz önünde bulundurulur. En doğru ve etkili tedavi planı için mutlaka bir ortopedi veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanına başvurmak gereklidir.

Unutmayın, kireçlenme ile yaşamak zorunda değilsiniz. Modern tıp, ağrılarınızı hafifletmek ve yaşam kalitenizi artırmak için çeşitli çözümler sunmaktadır. Erken teşhis ve kişiye özel bir tedavi planı ile kireçlenmenin olumsuz etkilerini en aza indirmek mümkündür.