Gastrostomi, beslenme veya ilaç alımı gibi ihtiyaçlar için karın duvarından mideye açılan cerrahi bir açıklık ve bu açıklığa yerleştirilen bir tüp (gastrostomi tüpü) ile sağlanan bir yöntemdir. Bu kritik açıklığın bakımı, hastanın genel sağlığı ve yaşam kalitesi açısından hayati önem taşır. Özellikle gastrostomi pansumanı, enfeksiyon riskini en aza indirmek ve cildin sağlığını korumak için düzenli ve titizlikle yapılması gereken bir işlemdir. Bu makalede, doğru teknikler ve kullanılacak malzemeler hakkında kapsamlı bilgiler bulacak, gastrostomi bakımı konusunda aklınızdaki sorulara yanıt bulacaksınız.

Gastrostomi Nedir ve Pansuman Neden Önemlidir?

Gastrostomi, ağızdan yeterli besin alamayan veya yutma güçlüğü çeken kişiler için uygulanan cerrahi bir yöntemdir. Bu işlemle, mideye doğrudan erişim sağlayan bir tüp yerleştirilir ve bu tüp aracılığıyla beslenme ve ilaç takviyesi yapılabilir. Gastrostomi hakkında daha detaylı bilgiye Wikipedia üzerinden ulaşabilirsiniz.

Gastrostomi bölgesindeki cilt, enfeksiyonlara ve tahrişlere karşı oldukça hassastır. Yanlış veya eksik yapılan pansumanlar, ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Bu nedenle, pansumanın düzenli aralıklarla, steril koşullarda ve doğru tekniklerle yapılması, hem enfeksiyon riskini azaltır hem de hastanın konforunu artırır. Pansuman aynı zamanda tüpün yerinde kalmasını ve stoma bölgesindeki akıntıların temizlenmesini sağlar.

Gastrostomi Pansumanı Öncesi Hazırlıklar

Pansuman işlemine başlamadan önce yapılması gereken bazı önemli hazırlıklar vardır. Bu hazırlıklar, enfeksiyon riskini minimize etmek ve işlemi sorunsuz bir şekilde tamamlamak için olmazsa olmazdır.

Gerekli Malzemeler

Doğru bir gastrostomi pansumanı için aşağıdaki malzemelerin hazır bulundurulması gerekir:

• Steril eldivenler (her pansuman için yeni çift)
• Steril gazlı bezler (farklı boyutlarda)
• Antiseptik solüsyon (doktorunuzun önerdiği, genellikle povidon-iyot veya klorheksidin)
• Steril serum fizyolojik (yara temizliği için)
• Flaster veya hipoalerjenik bant (pansumanı sabitlemek için)
• Cilt bariyer kremi veya spreyi (stoma çevresini korumak için, doktorunuzun önerisiyle)
• Atık poşeti
• Temiz bir havlu veya örtü (çalışma alanını korumak için)

Hijyen Kuralları

Pansuman işlemine başlamadan önce ellerinizi sabun ve su ile en az 20 saniye boyunca iyice yıkayın veya alkol bazlı el dezenfektanı kullanın. Çalışma alanınızı temiz, kuru ve düzenli tutun. Tüm malzemelerinizi kolayca ulaşabileceğiniz bir yere serin ve steril paketleri işlem öncesinde açın.

Gastrostomi Pansumanı Adım Adım Nasıl Yapılır?

Gastrostomi pansumanı, dikkat ve özen gerektiren adımlar içerir. İşte adım adım pansuman süreci:

1. Eski Pansumanın Çıkarılması

1. Steril eldivenlerinizi giyin.
2. Tüpü nazikçe tutarak, eski pansumanın bantlarını yavaşça ve cildi tahriş etmeden çıkarın.
3. Eski pansumanı kontrol edin (akıntı, renk, koku açısından) ve doğrudan atık poşetine atın.

2. Stoma Çevresinin Temizliği

1. Steril gazlı bezleri serum fizyolojik ile ıslatın.
2. Stoma etrafındaki cildi ve tüpün dış yüzeyini, içeriden dışarıya doğru dairesel hareketlerle nazikçe temizleyin. Her silme için farklı bir bez kullanın. Amacımız, kontaminasyonu stoma açıklığından uzaklaştırmaktır.
3. Doktorunuzun önerdiği antiseptik solüsyonu (eğer kullanılıyorsa) başka bir steril gazlı beze damlatarak aynı şekilde temizliği tekrarlayın ve kurumaya bırakın.
4. Ciltte herhangi bir kızarıklık, şişlik, hassasiyet veya akıntı olup olmadığını dikkatlice gözlemleyin.

3. Yeni Pansumanın Uygulanması

1. Stoma çevresi tamamen kuruduktan sonra, eğer önerilmişse, cilt bariyer kremini veya spreyini ince bir tabaka halinde uygulayın. Bu, cildi nemden ve tahrişten korumaya yardımcı olur.
2. Steril gazlı bezlerden birini tüpün etrafına gelecek şekilde kesin veya özel olarak tasarlanmış gastrostomi pedlerini kullanın. Tüpün cilde direkt temasını engelleyecek ve akıntıları emecek şekilde yerleştirin.
3. Gerektiğinde, birkaç kat daha gazlı bezi stoma üzerine yerleştirerek emiciliği artırın.
4. Pansumanı, hipoalerjenik bant veya flaster ile cilde sabitleyin. Tüpün hareketini kısıtlamayacak ve cilde baskı yapmayacak şekilde bantlamaya özen gösterin.

4. Cilt Bakımı ve Komplikasyon Önleme

Pansuman sonrası da stoma çevresinin kuru ve temiz kalması önemlidir. Günlük banyo yaparken stoma bölgesini suya maruz bırakmaktan kaçının veya su geçirmez örtüler kullanın. Her gün stoma çevresini kontrol ederek olası sorunları erkenden tespit edebilirsiniz. Gastrostomi açıklığı olan hastaların bakımı hakkında daha fazla bilgiyi Hacettepe Hastaneleri kaynaklarında bulabilirsiniz.

Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Çözümleri

Gastrostomi bakımı sırasında bazı sorunlarla karşılaşmak olasıdır. Bu sorunları tanımak ve doğru müdahalelerde bulunmak önemlidir.

Enfeksiyon Belirtileri ve Yapılması Gerekenler

Eğer stoma çevresinde kızarıklık, şişlik, sıcaklık artışı, kötü kokulu veya yeşilimsi akıntı, ağrı veya ateş gibi enfeksiyon belirtileri fark ederseniz, derhal sağlık uzmanınıza başvurun. Enfeksiyonlar hızlı tedavi gerektiren ciddi durumlardır.

Cilt Tahrişi ve Korunma Yolları

Akıntı veya tüpün sürtünmesi nedeniyle cilt tahriş olabilir. Bu durumda, daha sık pansuman yapmak, cilt bariyer kremi kullanmak ve tüpün cilde temasını minimize etmek için uygun boyutta gazlı bezler kullanmak yardımcı olabilir. Cildin kuru kalması tahrişi önlemenin anahtarıdır.

Tüpün Kayması veya Tıkanması Durumunda

Tüpün yanlışlıkla kayması veya tıkanması acil müdahale gerektiren durumlardır. Tüpün yerinden çıktığını fark ederseniz veya beslenmede zorluk yaşıyorsanız (tüp tıkanıklığı), panik yapmadan hemen sağlık profesyonelleri ile iletişime geçin. Kendi başınıza tüpü yerine oturtmaya çalışmayın veya zorlayıcı işlemler yapmayın.

Gastrostomi pansumanı, hastaların yaşam kalitesini doğrudan etkileyen önemli bir rutin bakım işlemidir. Yukarıda belirtilen doğru teknikler ve kullanılacak malzemelere uyarak, stoma bölgesinin sağlığını koruyabilir, olası komplikasyonları önleyebilir ve daha konforlu bir yaşam sürebilirsiniz. Unutmayın, herhangi bir şüphe veya sorun durumunda mutlaka sağlık uzmanınıza danışmaktan çekinmeyin. Sağlıklı bir bakım süreci için doğru bilgi ve düzenli uygulama esastır.