Son yıllarda ortopedi ve fizik tedavi alanında popülerliği artan ESWT tedavisi (Ekstrakorporeal Şok Dalga Tedavisi), vücut dışından uygulanan yüksek enerjili ses dalgaları aracılığıyla kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarını hedef alan non-invaziv bir yöntemdir. Özellikle kronik ağrı şikayetleri olan bireyler için umut vadeden bu tedavi, doku yenilenmesini ve iyileşmeyi hızlandırmayı amaçlar. Peki, bu etkili tedavi yönteminden kimler faydalanabilir? ESWT uygulama kriterleri nelerdir ve en önemlisi, ESWT kontrendikasyonları hangi durumlarda tedaviye engel teşkil eder? Bu makalemizde, ESWT tedavisinin uygunluk koşullarını ve dikkat edilmesi gereken noktaları detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

ESWT Tedavisi Nedir ve Nasıl Çalışır?

ESWT, akustik şok dalgalarının vücudun hedeflenen bölgesine uygulanması prensibine dayanır. Bu şok dalgaları, iltihaplı veya hasarlı dokular üzerinde mikro düzeyde travma yaratarak vücudun doğal iyileşme mekanizmalarını tetikler. Kan akışını artırır, yeni kan damarı oluşumunu destekler ve ağrıya neden olan maddelerin salınımını düzenleyerek ağrının azalmasına yardımcı olur. Bu yöntem, cerrahi olmayan bir seçenek arayan veya diğer konservatif tedavilerden yeterli yanıt alamayan hastalar için sıklıkla tercih edilmektedir.

ESWT Tedavisinden Kimler Faydalanabilir? Uygulama Kriterleri

ESWT tedavisi, belirli kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarının tedavisinde oldukça etkili olabilir. Ancak her hasta için uygun değildir. Tedavinin başarısı, doğru endikasyonlarla ve doğru hastaya uygulanmasına bağlıdır.

Başlıca Endikasyon Alanları

• Plantar Fasiit (Topuk Dikeni): Topuk ağrısının en yaygın nedenlerinden biridir. ESWT, kronik plantar fasiit tedavisinde yüksek başarı oranına sahiptir.
• Aşil Tendinopatisi: Aşil tendonundaki ağrı ve iltihaplanma durumlarında kullanılır.
• Omuz Tendinopatileri: Kalsifik tendinit gibi omuz eklemini etkileyen ağrılı durumlarda kireçlenmeyi azaltmaya yardımcı olabilir.
• Lateral ve Medial Epikondilit (Tenisçi ve Golfçü Dirseği): Dirsek eklemi çevresindeki tendon iltihaplarında etkili bir seçenektir.
• Patellar Tendinopati (Jumper’s Knee): Diz kapağı altındaki tendon iltihaplanmalarında kullanılır.
• Psödoartroz (Kaynamamış Kırıklar): Kemik kırıklarının iyileşmediği durumlarda kemik oluşumunu stimüle etmek amacıyla uygulanabilir.
• Kronik Kas Ağrıları ve Tetik Noktaları: Uzun süreli kas ağrıları ve kaslardaki gergin noktaların tedavisinde kullanılabilir.

Genel Uygulama Kriterleri

ESWT tedavisine başlamadan önce hekim tarafından detaylı bir değerlendirme yapılır. Genel olarak aşağıdaki kriterler göz önünde bulundurulur:

• En az 3-6 ay süren kronik ağrı şikayeti olması.
• Fizik tedavi, ilaç tedavisi, istirahat gibi diğer konservatif tedavi yöntemlerinden yeterli fayda sağlanamamış olması.
• Tanının radyolojik görüntüleme (MR, röntgen vb.) ile kesinleşmiş olması.
• Hastanın genel sağlık durumunun tedaviye uygun olması.

ESWT Tedavisi Kimlere Uygulanmaz? Kontrendikasyonlar

Her tedavi yönteminde olduğu gibi ESWT'nin de uygulanmaması gereken durumlar (kontrendikasyonlar) mevcuttur. Bu durumlar, tedavinin güvenliğini ve etkinliğini doğrudan etkileyebilir.

Mutlak Kontrendikasyonlar

Bu durumlarda ESWT tedavisi kesinlikle uygulanmamalıdır:

• Hamilelik: Özellikle karın ve pelvik bölgeye yakın uygulamalarda risk taşır.
• Kanser: Tedavi uygulanacak bölgede aktif tümör veya metastaz bulunması durumunda kesinlikle yapılmamalıdır.
• Kan Pıhtılaşma Bozuklukları veya Antikoagülan Kullanımı: Kan sulandırıcı ilaç kullanan veya pıhtılaşma bozukluğu olan kişilerde kanama riski artar.
• Tedavi Bölgesinde Açık Yara veya Enfeksiyon: Enfeksiyonun yayılma riski nedeniyle uygulanmaz.
• Çocuklarda Büyüme Plakları Üzerine Uygulama: Büyüme çağındaki çocuklarda kemik gelişimi üzerinde olumsuz etkileri olabilir. Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Derneği gibi sağlık otoriteleri bu konuda dikkatli olunmasını önermektedir.
• Büyük Sinir ve Damar Bölgeleri: Doğrudan büyük sinir veya damar paketleri üzerine uygulama yapılmamalıdır.
• Kalp Pili Taşıyıcıları: Cihazın işleyişini etkileme potansiyeli nedeniyle riskli olabilir.

Göreceli Kontrendikasyonlar (Dikkat Gerektiren Durumlar)

Bu durumlarda tedaviye karar vermeden önce doktorun detaylı değerlendirmesi ve risk-fayda analizi yapması önemlidir:

• Akut Enflamasyon: Şiddetli akut iltihaplanma durumlarında tedavi ertelenebilir.
• Steroid Enjeksiyonu Sonrası: Uygulama bölgesine yakın zamanda steroid enjeksiyonu yapılmışsa, ESWT tedavisi için belirli bir süre beklenmesi gerekebilir.
• Protez veya İmplant Yakınlığı: Tedavi edilecek bölgeye yakın protez veya metal implant bulunuyorsa dikkatli olunmalıdır.
• Nörolojik Bozukluklar: Özellikle tedavi bölgesini etkileyen nörolojik durumlar varsa hekim kararı önemlidir.

Tedavi Süreci ve Beklentiler

ESWT tedavisi genellikle birkaç seans halinde uygulanır. Seanslar arası süre ve toplam seans sayısı, hastalığın türüne ve şiddetine göre değişmekle birlikte, ortalama 3-5 seans olarak planlanır. Her seans yaklaşık 5-15 dakika sürer ve genellikle iyi tolere edilir. Tedavi sırasında hafif bir rahatsızlık hissedilebilir. Tedavi sonrası hafif ağrı, kızarıklık veya morarma görülebilir, ancak bunlar genellikle geçicidir. Tedavinin tam etkisi genellikle birkaç hafta veya ay içinde ortaya çıkar, çünkü iyileşme süreci zaman alır. Detaylı bilgi için Wikipedia ESWT sayfası ziyaret edilebilir.

Sonuç

ESWT tedavisi, doğru seçilmiş hastalarda kronik kas-iskelet sistemi ağrılarının giderilmesinde etkili, non-invaziv bir yöntemdir. Özellikle topuk dikeni, tenisçi dirseği ve omuz tendinitleri gibi durumlarda başarıyla uygulanmaktadır. Ancak tedavinin güvenliği ve etkinliği için, uygulama kriterlerinin dikkatle değerlendirilmesi ve kontrendikasyonların göz önünde bulundurulması hayati önem taşır. ESWT tedavisi düşünüyorsanız, mutlaka uzman bir fizik tedavi ve rehabilitasyon hekimi veya ortopedi uzmanına danışarak kapsamlı bir değerlendirmeden geçmeli ve size özel bir tedavi planı oluşturulmasını sağlamalısınız. Unutmayın, her bireyin durumu farklıdır ve kişiye özel bir yaklaşım en iyi sonuçları verecektir.