Epilepsi, dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen kronik bir nörolojik durumdur. Bu durumun en bilinen belirtisi olan epilepsi atakları, yani halk arasında bilinen adıyla sara krizi, aniden başlayabilir ve çoğu zaman çevredeki insanlar için endişe verici olabilir. Ancak böyle bir durumda sakin kalmak ve doğru ilk yardım uygulamalarını bilmek, kriz anındaki kişinin güvenliği ve sağlığı için hayati önem taşır. Bu makalede, bir epilepsi atağına tanık olduğunuzda nasıl müdahale etmeniz gerektiğini, hem hastaya hem de size yol gösterecek pratik bilgilerle ele alacağız. Unutmayın, bilgi ve hazırlık, bu kritik anlarda en büyük gücümüzdür.

Epilepsi Atağı Nedir?

Epilepsi atağı, beyindeki sinir hücrelerinin anormal ve aşırı elektriksel aktivitesi sonucu ortaya çıkan geçici bir durumdur. Bu elektriksel fırtına, kasılmalar, bilinç kaybı, duyu değişiklikleri veya istemsiz hareketler gibi çeşitli belirtilerle kendini gösterebilir. Ataklar genellikle kısa süreli olup, birkaç saniyeden birkaç dakikaya kadar sürebilir. Her atağın tipi ve şiddeti kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.

Epilepsi Atakları Anında Yapılması Gerekenler

Bir epilepsi atağına tanık olduğunuzda atacağınız ilk adımlar, hastanın olası yaralanmalarını önlemek adına kritik öneme sahiptir. İşte yapmanız gerekenler:

Güvenliği Sağlama

• Panik Yapmayın: Öncelikle sakinliğinizi koruyun. Panik, doğru müdahale etmenizi engelleyebilir.
• Yaralanmaları Önleyin: Kişiyi tehlikeli olabilecek eşyalardan (sivri köşeler, sıcak yüzeyler, merdivenler vb.) uzaklaştırın. Eğer kişi düşmek üzereyse, nazikçe yere indirmeye çalışın.
• Başını Koruyun: Kişinin başının altına yumuşak bir materyal (mont, yastık, el çantası vb.) yerleştirin. Bu, kafa travmasını önlemeye yardımcı olacaktır.

Konumlandırma ve Nefes Yolu

• Yan Çevirme: Atak sırasında kusma riski varsa veya salya birikimi gözlemleniyorsa, kişinin başını nazikçe bir yana çevirin. Bu, nefes yolunun açık kalmasını sağlar ve boğulma riskini azaltır. Kişiyi tamamen yan çevirmek, toparlanma pozisyonu için idealdir.
• Sıkı Giysileri Gevşetin: Boyun bölgesindeki kravat, fular veya sıkı yakalı giysileri gevşetmek, nefes almayı kolaylaştırabilir.

Süreyi Takip Etme

• Zamanı Kaydedin: Atağın başlangıç ve bitiş zamanını not alın. Çoğu atak 1-2 dakika içinde sona erer. Eğer atak 5 dakikadan uzun sürerse veya birbiri ardına ataklar tekrarlıyorsa, acil tıbbi yardım (112) çağırmak önemlidir.

Çevreyi Kontrol Etme

• Kalabalığı Dağıtın: Kişinin etrafında biriken kalabalığı dağıtarak, kişiye hem nefes alacak alan tanıyın hem de mahremiyetini koruyun.
• Gözlem Yapın: Atağın nasıl seyrettiğini (vücudun hangi bölgelerinde kasılma olduğu, göz hareketleri vb.) gözlemleyin. Bu bilgiler, sağlık profesyonelleri için değerli olabilir.

Epilepsi Atağı Sırasında Kesinlikle Yapılmaması Gerekenler

Doğru müdahale kadar, yanlış müdahalelerden kaçınmak da önemlidir:

• Atağı Durdurmaya Çalışmayın: Kişiyi tutmaya veya kasılmalarını engellemeye çalışmayın. Bu, hem size hem de kişiye zarar verebilir.
• Ağzına Bir Şey Sokmayın: Çoğu kişi, atağın dilin yutulmasına neden olacağı düşüncesiyle kişinin ağzına kaşık, parmak gibi cisimler sokmaya çalışır. Bu son derece tehlikelidir; nefes yolunu tıkayabilir, dişlerin kırılmasına veya daha ciddi yaralanmalara neden olabilir. Dilin yutulması fiziksel olarak mümkün değildir.
• Su veya İlaç Vermeyin: Bilinci kapalıyken kişiye su içirmeye veya ilaç vermeye çalışmayın. Boğulma riski vardır.
• Kişiyi Yalnız Bırakmayın: Atak bitene ve kişi bilinci tam olarak yerine gelene kadar kişinin yanında kalın.

Ne Zaman Tıbbi Yardım Çağırılmalı?

Çoğu epilepsi atağı kendiliğinden geçer ve acil tıbbi müdahale gerektirmez. Ancak aşağıdaki durumlarda derhal 112 Acil Yardım hattını aramalısınız:

• Atağın süresi 5 dakikadan uzunsa.
• Bir atak bittikten hemen sonra ikincisi başlıyorsa (statüs epileptikus).
• Kişi atak sırasında ciddi şekilde yaralandıysa.
• Atak sudayken meydana geldiyse.
• Hamile bir kişide atak meydana geldiyse.
• Kişinin bilinci atak sonrası normale dönmüyorsa.
• Bu, kişinin yaşadığı ilk atak ise.

Daha fazla bilgi ve kapsamlı ilk yardım kılavuzları için Kızılay'ın ilk yardım sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.

Unutulmamalıdır ki, epilepsi atağı yaşayan birine yardım etmek, bilgi ve sakinlik gerektiren önemli bir sorumluluktur. Bu bilgiler ışığında, doğru ve bilinçli müdahale ile hem kendinizi güvende tutabilir hem de kriz anındaki kişinin hayatına olumlu bir katkı sağlayabilirsiniz. Unutmayın, destek olmak ve doğru davranmak, bu tür durumlarda en değerli ilk yardımdır.