Aort, kalbimizden çıkan ve vücudumuza oksijenli kanı taşıyan en büyük atardamardır. Bu hayati damarda meydana gelen ciddi bir durum olan aort disseksiyonu, aort duvarının iç tabakasında oluşan bir yırtık nedeniyle kanın damar katmanları arasına sızması ve bu katmanları ayırması anlamına gelir. Bu durum, acil tıbbi müdahale gerektiren, hayatı tehdit eden ciddi bir sağlık sorunudur. Geleneksel olarak açık cerrahi ile tedavi edilen aort disseksiyonları, günümüzde tıp teknolojisindeki gelişmeler sayesinde daha az invaziv yöntemlerle de onarılabilmektedir. İşte bu noktada Endovasküler Aort Disseksiyonu Onarımı (TEVAR), özellikle belirli tipteki disseksiyonlar için modern ve minimal invaziv tedavi seçeneği olarak öne çıkmaktadır.

Bu makalede, TEVAR'ın ne olduğunu, nasıl uygulandığını, avantajlarını, potansiyel risklerini ve kimler için uygun bir tedavi seçeneği olduğunu detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Aort Disseksiyonu Nedir ve Neden Önemlidir?

Aort, üç katmandan oluşan esnek bir boru gibidir: iç tabaka (intima), orta tabaka (medya) ve dış tabaka (adventisya). Aort disseksiyonunda, genellikle yüksek tansiyon veya bağ dokusu hastalıkları gibi nedenlerle intimada bir yırtık oluşur. Bu yırtıktan sızan kan, orta tabakayı ayırarak aort duvarında yeni, yalancı bir kanal oluşturur. Bu durum, aortun patlamasına (rüptür) veya vücudun çeşitli organlarına kan akışını engelleyerek ciddi organ hasarlarına yol açabilir.

Aort disseksiyonları genellikle iki ana tipe ayrılır: Tip A disseksiyonları kalbe yakın, çıkan aortu etkilerken, Tip B disseksiyonları kalpten daha uzakta, inen aortu etkiler. TEVAR genellikle Tip B disseksiyonlarının tedavisinde tercih edilen bir yöntemdir. Aort disseksiyonu hakkında daha fazla bilgi için Wikipedia'daki Aort Disseksiyonu sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

TEVAR (Torasik Endovasküler Aort Onarımı) Nedir?

TEVAR, adından da anlaşılacağı gibi, göğüs bölgesindeki aortun (torasik aort) endovasküler (damar içinden) yolla onarılması işlemidir. Bu minimal invaziv prosedürde, cerrahlar hastanın kasık bölgesinde küçük bir kesi yaparak atardamara erişir. Ardından, bir kateter (ince, esnek tüp) yardımıyla özel olarak tasarlanmış bir stent greft, aorttaki yırtık veya zayıflamış bölgeye ilerletilir. Stent greft, aortun iç duvarına yerleştirildikten sonra açılır ve yırtığı kapatarak kanın doğru kanaldan akmasını sağlar, böylece disseke olmuş veya anevrizmatik aort duvarına destek olur.

Bu yöntem, açık cerrahide olduğu gibi büyük bir göğüs kesisi gerektirmediği için hastalar için çok daha az travmatiktir.

TEVAR Prosedürü: Adım Adım Bir Bakış

TEVAR prosedürü genellikle genel anestezi altında gerçekleştirilir ve deneyimli bir cerrahi ekip tarafından titizlikle uygulanır:

1. Hazırlık ve Görüntüleme: İşlem öncesinde bilgisayarlı tomografi (BT) gibi detaylı görüntülemelerle aortun anatomisi ve disseksiyonun yeri, boyutu kesin olarak belirlenir. Bu, stent greftin doğru boyut ve şekilde seçilmesini sağlar.
2. Erişim: Cerrah, kasık bölgesindeki femoral arterde küçük bir kesi yapar. Bu, kateter ve stent greftin aort damarına erişim noktasıdır.
3. Kateter İlerlemesi: Kesi yerinden bir kılavuz tel ve ardından bir kateter, röntgen görüntüsü eşliğinde aort boyunca dikkatlice ilerletilir ve disseksiyonun olduğu bölgeye ulaştırılır.
4. Stent Greft Yerleştirilmesi: Kateterin içinden sıkıştırılmış halde bulunan stent greft, hasarlı aort bölümüne yerleştirilir. Stent greft, özel bir balon veya kendiliğinden açılan bir mekanizma ile genişletilir ve aort duvarına sabitlenir. Bu greft, yırtığı kapatarak kanın yalancı kanala akışını engeller ve aort duvarını güçlendirir.
5. Kontrol ve Kapatma: Greftin doğru şekilde yerleştiğinden ve sızıntı olmadığından emin olmak için anjiyografik görüntüler alınır. İşlem sonunda kateterler çıkarılır ve kasıktaki kesi yeri kapatılır.

TEVAR'ın Avantajları ve Potansiyel Riskleri

TEVAR, aort disseksiyonu tedavisinde önemli avantajlar sunarken, her tıbbi prosedür gibi belirli riskleri de barındırır.

Avantajları:

• Minimal İnvaziv: Büyük bir kesi yerine sadece küçük bir kesi ile yapılır, bu da daha az ağrı ve daha hızlı iyileşme süreci anlamına gelir.
• Daha Kısa Hastane Kalış Süresi: Hastalar genellikle açık cerrahiye göre daha kısa süre hastanede kalır.
• Daha Hızlı İyileşme ve Normal Hayata Dönüş: Ameliyat sonrası iyileşme süreci daha hızlıdır, günlük aktivitelere dönüş daha çabuk olur.
• Daha Az Kan Kaybı: Kan kaybı riski, açık cerrahiye kıyasla önemli ölçüde daha düşüktür.
• Yüksek Riskli Hastalar İçin Uygunluk: Açık cerrahi için riskli olabilecek yaşlı veya ek hastalığı olan hastalar için daha uygun bir seçenek olabilir.

Potansiyel Riskleri:

• Endoleak: Stent greftin kenarları ile aort duvarı arasında kan sızıntısı olması durumudur. Bu, greftin doğru şekilde kapanmadığını gösterebilir ve ek müdahale gerektirebilir.
• İnme veya Felç: İşlem sırasında aorttan kopan pıhtıların beyne gitmesi (nadir).
• Böbrek Yetmezliği: İşlem sırasında kullanılan kontrast maddeye bağlı olarak böbrek fonksiyonlarında geçici bozulma.
• Enfeksiyon: Her cerrahi işlemde olduğu gibi enfeksiyon riski vardır.
• Greft Kayması veya Kırılması: Nadiren, greftin yerinden oynaması veya hasar görmesi söz konusu olabilir.
• Vasküler Komplikasyonlar: Kesi yerinde kanama, damar hasarı gibi durumlar.

Bu riskler nedeniyle, TEVAR kararı dikkatli bir değerlendirme ve multidisipliner bir yaklaşımla alınmalıdır. Aort disseksiyonu tedavileri hakkında detaylı bilgiye Acıbadem Hastaneleri'nin ilgili sayfasından ulaşabilirsiniz.

TEVAR Kimler İçin Uygun Bir Tedavi Seçeneğidir?

TEVAR, her aort disseksiyonu hastası için uygun bir seçenek değildir. Genellikle aşağıdaki durumlarda tercih edilir:

• Komplike Tip B Aort Disseksiyonları: Özellikle inen aortu etkileyen ve organ iskemisi (kan akışının yetersizliği), kontrol edilemeyen ağrı veya aort rüptürü riski taşıyan disseksiyonlar.
• Açık Cerrahi İçin Yüksek Riskli Hastalar: İleri yaş, ciddi kalp hastalığı, akciğer hastalığı veya böbrek yetmezliği gibi ek sağlık sorunları olan ve açık cerrahinin risklerini kaldıramayacak hastalar.
• Uygun Aort Anatomisi: TEVAR'ın başarılı bir şekilde uygulanabilmesi için hastanın aort damarlarının ve giriş arterlerinin (femoral arter gibi) belirli anatomik özelliklere sahip olması gerekir.

Tedavi kararı, kardiyovasküler cerrahlar, radyologlar ve diğer uzmanlardan oluşan bir ekip tarafından hastanın genel sağlık durumu, disseksiyonun tipi ve yaygınlığı dikkate alınarak verilir.

Sonuç

Endovasküler Aort Disseksiyonu Onarımı (TEVAR), aort disseksiyonu tedavisinde modern tıbbın sunduğu en önemli gelişmelerden biridir. Minimal invaziv yapısı sayesinde hastalar için daha az travmatik bir deneyim, daha hızlı iyileşme ve daha kısa hastane kalış süreleri sunar. Ancak, her tıbbi prosedür gibi, TEVAR'ın da kendine özgü avantajları ve riskleri bulunmaktadır. Bu nedenle, tedavi seçeneği belirlenirken hastanın bireysel durumu, disseksiyonun özellikleri ve genel sağlık durumu titizlikle değerlendirilmelidir. Alanında uzman bir hekimin rehberliğinde alınan doğru kararlar, aort disseksiyonu ile mücadelede hastalar için en iyi sonuçları sağlayacaktır.