Kadın sağlığını tehdit eden önemli rahatsızlıklardan biri olan endometrium kanseri, rahim iç tabakasını oluşturan hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkar. Genellikle menopoz sonrası kadınlarda görülse de, genç yaşlarda da rastlanabilen bu kanser türü, erken tanı ve doğru tedavi stratejileriyle yüksek oranda başarı şansı sunar. Ancak endometrium kanseri tedavisinde başarıyı yakalamak, karmaşık bir süreç olup, tek bir uzmanın değil, farklı disiplinlerden gelen hekim ve sağlık profesyonellerinin ortak çalışmasını gerektiren multidisipliner yaklaşım sayesinde mümkün olur. Bu kapsamlı rehberimizde, rahim kanseri olarak da bilinen bu hastalığın tanıdan takibe kadar olan tüm evrelerini, multidisipliner ekibin rolünü ve güncel tedavi yöntemlerini A'dan Z'ye inceleyeceğiz.

Endometrium Kanseri Nedir? Risk Faktörleri ve Belirtileri

Endometrium kanseri, rahmin iç duvarını (endometrium) döşeyen hücrelerden kaynaklanan malign bir tümördür. En sık görülen jinekolojik kanser türlerinden biridir. Genellikle yavaş seyirli olmasına rağmen, erken evrede tespit edilmezse çevre dokulara ve uzak organlara yayılım gösterebilir.

Risk Faktörleri

• Yaş: Genellikle 50 yaş üzeri, menopoz sonrası kadınlarda daha sık görülür.
• Obezite: Vücuttaki yağ dokusu östrojen üretimine katkıda bulunarak riski artırır.
• Diyabet: İnsülin direnci ve yüksek kan şekeri seviyeleri kanser riskini etkileyebilir.
• Hormon Tedavisi: Sadece östrojen içeren hormon replasman tedavisi (progesteron eklenmeden) riski artırır.
• Tamoksifen Kullanımı: Meme kanseri tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar endometrium kanseri riskini artırabilir.
• Hipertansiyon: Yüksek tansiyon, bazı çalışmalarla ilişkilendirilmiştir.
• Polikistik Over Sendromu (PCOS): Uzun süreli anovulasyon (yumurtlama olmaması) ve yüksek östrojen seviyeleri.
• Aile Öyküsü ve Genetik Sendromlar: Özellikle Lynch Sendromu gibi kalıtsal durumlar riski önemli ölçüde artırır.

Belirtiler

Endometrium kanserinin en yaygın ve dikkat çekici belirtisi, genellikle menopoz sonrası dönemde ortaya çıkan anormal vajinal kanamadır. Diğer belirtiler şunları içerebilir:

• Menopoz sonrası vajinal kanama veya lekelenme.
• Menopoz öncesi kadınlarda düzensiz veya aşırı adet kanamaları.
• Pelvik bölgede ağrı veya basınç hissi.
• Cinsel ilişki sırasında ağrı.
• Olağandışı vajinal akıntı.
• İleri evrelerde kilo kaybı, yorgunluk.

Tanı Süreci: Erken Teşhis Hayat Kurtarır

Erken tanı, endometrium kanseri tedavisinin başarısı için hayati öneme sahiptir. Şüphe durumunda uygulanan tanı yöntemleri şunlardır:

Fizik Muayene ve Öykü

Doktor, hastanın genel sağlık durumunu değerlendirir, risk faktörlerini sorgular ve pelvik muayene yapar.

Ultrasonografi

Transvajinal ultrasonografi, rahmin iç tabakasının (endometrium) kalınlığını ölçmek için kullanılır. Kalınlaşmış bir endometrium, ileri tetkik gerektirebilir.

Endometrial Biyopsi

Kesin tanı için rahmin içinden küçük bir doku örneği alınmasıdır. Bu işlem genellikle ayakta, anestezi gerektirmeden yapılabilir. Alınan örnek patoloji laboratuvarında incelenir.

Dilatasyon ve Küretaj (D&C)

Endometrial biyopsinin yetersiz kaldığı durumlarda veya tümörün rahmin neresinde olduğunu belirlemek için rahim ağzı genişletilerek rahim içinden daha geniş bir doku örneği alınabilir. Bu işlem genellikle hafif anestezi altında yapılır.

Görüntüleme Yöntemleri

Kanserin yayılımını (evreleme) belirlemek için manyetik rezonans (MR) görüntüleme, bilgisayarlı tomografi (BT) ve bazen pozitron emisyon tomografisi (PET) kullanılabilir.

Multidisipliner Yaklaşımın Önemi

Endometrium kanseri tedavisinde multidisipliner yaklaşım, hastaya özel, en etkili tedavi planını oluşturmak amacıyla farklı uzmanlık alanlarından doktorların bir araya gelerek iş birliği yapmasıdır. Bu ekip genellikle aşağıdaki uzmanlardan oluşur:

• Jinekolog Onkolog: Cerrahi müdahaleyi gerçekleştiren ve tedavi planını koordine eden ana uzmandır.
• Medikal Onkolog: Kemoterapi, hormonoterapi ve hedefe yönelik tedavileri planlar ve uygular.
• Radyasyon Onkoloğu: Radyoterapi seçeneklerini değerlendirir ve uygular.
• Patolog: Biyopsi ve cerrahi örnekleri inceleyerek kanser türünü ve derecesini belirler.
• Radyolog: Görüntüleme tetkiklerini yorumlar.
• Nükleer Tıp Uzmanı: PET/BT gibi özel görüntülemeleri değerlendirir.
• Psikolog/Psikiyatrist: Hastanın ve ailesinin psikolojik desteğini sağlar.
• Diyetisyen: Beslenme desteği sunar.
• Fizik Tedavi Uzmanı: Cerrahi sonrası iyileşme ve rehabilitasyonda destek olur.
• Onkoloji Hemşiresi: Hasta bakımını koordine eder ve destekleyici rol oynar.

Bu ekip, hasta özelinde en uygun tedavi yöntemlerini belirlemek üzere düzenli olarak toplanır (tümör konseyleri). Bu iş birliği sayesinde, hastanın tüm tıbbi ve psikososyal ihtiyaçları bütüncül bir yaklaşımla karşılanır ve kişiye özel bir tedavi haritası oluşturulur.

Tedavi Yöntemleri ve Multidisipliner Kararlar

Endometrium kanserinin tedavisi, kanserin evresine, türüne, hastanın genel sağlık durumuna ve diğer faktörlere bağlı olarak değişir. Multidisipliner ekip, tüm bu faktörleri değerlendirerek en uygun tedavi protokolünü belirler.

Cerrahi Tedavi

Endometrium kanserinde genellikle ilk ve en önemli tedavi seçeneğidir. Standart cerrahi yaklaşım, rahmin (histerektomi), yumurtalıkların ve tüplerin (salpingooferektomi) çıkarılmasını içerir. Kanserin yayılımına bağlı olarak lenf bezlerinin (lenfadenektomi) de çıkarılması gerekebilir. Cerrahi, açık yöntemle, laparoskopik (kapalı) veya robotik yöntemle yapılabilir.

Radyoterapi

Ameliyat sonrası adjuvan tedavi olarak (kanserin tekrarlama riskini azaltmak için) veya cerrahiye uygun olmayan durumlarda ana tedavi olarak kullanılabilir. Dışarıdan uygulanan radyoterapi (eksternal) veya rahmin içine yerleştirilen kaynaklarla yapılan brakiterapi şeklinde uygulanabilir.

Kemoterapi

Genellikle ileri evre veya nüks eden endometrium kanserlerinde, metastaz yapmış durumlarda veya yüksek riskli tümörlerde sistemik bir tedavi olarak kullanılır. Kanser hücrelerini yok etmeyi amaçlayan ilaçlardır.

Hormon Tedavisi

Hormon reseptörü pozitif olan, düşük dereceli veya ileri evre endometrium kanserlerinin bazı türlerinde etkilidir. Progesteron türevleri en sık kullanılan ajanlardır.

Hedefe Yönelik Tedaviler ve İmmünoterapi

Son yıllarda gelişen bu tedaviler, kanser hücrelerinin büyümesini ve yayılmasını sağlayan özgül molekülleri hedef alır veya vücudun kendi bağışıklık sistemini kansere karşı savaşması için güçlendirir. Özellikle standart tedavilere yanıt vermeyen veya ileri evre hastalığı olan bazı seçilmiş hastalarda umut vaat etmektedir.

Tedavi Sonrası Takip ve Yaşam Kalitesi

Endometrium kanseri tedavisi sonrası düzenli takip, hastalığın nüksünü erken evrede saptamak ve olası yan etkileri yönetmek açısından kritik öneme sahiptir. Takip süreci genellikle fizik muayene, pelvik muayene, vajinal smear testleri ve gerektiğinde görüntüleme yöntemlerini içerir.

Tedavi sonrası yaşam kalitesinin artırılması da multidisipliner ekibin önemli bir parçasıdır. Beslenme uzmanları, psikologlar, fizik tedavi uzmanları ve sosyal hizmet uzmanları, hastanın fiziksel ve ruhsal iyilik halini destekleyerek, kanser sonrası normal yaşama dönüş sürecinde önemli rol oynarlar. Bu süreçte hasta eğitimleri ve destek grupları da büyük önem taşır. Acıbadem Sağlık Grubu gibi kurumlar, bu tür kapsamlı sağlık hizmetlerini sunarak hastaların bilgiye erişimini kolaylaştırmaktadır.

Sonuç

Endometrium kanseri, doğru ve zamanında müdahale edildiğinde yüksek tedavi başarısı gösteren bir kanser türüdür. Bu süreçte, erken tanıdan başlayarak cerrahi, radyoterapi, kemoterapi gibi çeşitli tedavi yöntemlerinin uygulanmasına ve tedavi sonrası takibe kadar her aşamada multidisipliner yaklaşım vazgeçilmezdir. Jinekolog onkologdan patoloğa, medikal onkologdan psikoloğa kadar uzanan geniş bir uzman ekibinin iş birliği, hastaya en uygun, kişiselleştirilmiş ve bütüncül bakımı sunarak, hem sağkalım oranlarını artırır hem de yaşam kalitesini iyileştirir. Unutmayın ki, düzenli kontroller ve belirtiler konusunda farkındalık, erken teşhisin anahtarıdır.