Burun tıkanıklığı, nefes alma güçlüğü, sürekli horlama veya kronik sinüzit gibi sorunlar mı yaşıyorsunuz? Bu rahatsızlıkların temelinde çoğu zaman, burun boşluğunu ikiye ayıran septumun orta hattından kaymasıyla oluşan burun kemik ve kıkırdak eğriliği, yani halk arasında bilinen adıyla deviasyon yatabilir. Bu durum, günlük yaşam kalitenizi ciddi şekilde etkileyebilir ve uzun vadede çeşitli sağlık problemlerine yol açabilir. Neyse ki, deviasyon günümüzde septoplasti adı verilen cerrahi bir işlemle etkili bir şekilde düzeltilebilmektedir. Bu kapsamlı rehberimizde, deviasyon ameliyatının öncesi, sırası ve sonrası süreçlerinde sizi neler beklediğini, adım adım ve uzman bir dille açıklıyoruz. Ameliyat kararından iyileşme sürecine kadar tüm detayları burada bulacaksınız.

Burun Kemik ve Kıkırdak Eğriliği (Deviasyon) Nedir?

Burnun tam ortasında yer alan ve burun boşluğunu sağ ve sol olmak üzere ikiye ayıran duvara "septum" denir. Septumun ön kısmı kıkırdaktan, arka kısmı ise kemikten oluşur. Septumun orta hattan sapması, yani eğrilmesi durumuna nazal septum deviasyonu ya da kısaca deviasyon adı verilir. Bu eğrilik, hava akışını engelleyerek çeşitli solunum problemlerine yol açabilir. Eğriliğin derecesi ve yeri, yaşanan sorunların şiddetini belirler.

Deviasyon hakkında daha fazla bilgi için Wikipedia'daki Burun Septum Deviasyonu sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Deviasyon Neden Olur?

Deviasyonun oluşmasında birden fazla faktör etkili olabilir:

• Doğumsal Nedenler: Bazı kişilerde anne karnındaki gelişim sürecinde veya doğum sırasında meydana gelen travmalar sonucu burun septumu eğri oluşabilir.
• Travmalar: En yaygın nedenlerden biridir. Çocukluk veya yetişkinlik döneminde buruna alınan darbeler, düşmeler veya spor kazaları sonucu septumda kırıklar veya kaymalar meydana gelebilir.
• Gelişimsel Nedenler: Ergenlik döneminde burun ve yüz kemikleri farklı hızlarda büyüyebilir. Bu orantısız büyüme, septumun orta hatta kalmak yerine bir tarafa doğru eğilmesine neden olabilir.

Deviasyonun Belirtileri Nelerdir?

Deviasyonun yol açtığı belirtiler, eğriliğin şiddetine ve konumuna göre değişiklik gösterir. En yaygın belirtiler şunlardır:

• Burun Tıkanıklığı: Genellikle tek taraflı veya dönüşümlü olarak yaşanan burun tıkanıklığı, deviasyonun en belirgin işaretidir. Özellikle egzersiz yaparken veya uyurken daha belirginleşebilir.
• Nefes Alma Güçlüğü: Yeterli hava alamama hissi, efor gerektiren aktivitelerde veya uyurken belirginleşir.
• Horlama ve Uyku Apnesi: Burun tıkanıklığı, ağızdan nefes almaya yol açarak horlama ve hatta uyku apnesi riskini artırabilir.
• Tekrarlayan Sinüzit veya Burun Kanaması: Eğri septum, sinüs drenajını bozarak tekrarlayan sinüzitlere, burun mukozasının kurumasına bağlı olarak da burun kanamalarına neden olabilir.
• Yüz Ağrısı veya Baş Ağrısı: Özellikle eğriliğin sinüs ağızlarını tıkaması sonucu basınca bağlı ağrılar hissedilebilir.
• Koku Alma Bozuklukları: Nadiren de olsa, hava akışının bozulması koku alma duyusunu etkileyebilir.

Deviasyon Ameliyatı (Septoplasti) Ne Zaman Gerekli?

Deviasyon, her zaman cerrahi müdahale gerektirmeyebilir. Eğer eğrilik hafifse ve yaşam kalitenizi ciddi şekilde etkilemiyorsa, ameliyat zorunlu değildir. Ancak yukarıda sayılan belirtiler günlük hayatınızı olumsuz etkiliyor, uyku düzeninizi bozuyor veya tekrarlayan enfeksiyonlara yol açıyorsa, doktorunuz septoplasti ameliyatını önerebilir.

Ameliyat Kararı Nasıl Verilir?

Ameliyat kararı, kulak burun boğaz (KBB) uzmanı tarafından detaylı bir muayene sonrası verilir. Bu muayenede burun içi endoskopik olarak incelenir, deviasyonun derecesi ve konumu tespit edilir. Gerekirse bilgisayarlı tomografi (BT) gibi görüntüleme yöntemleri de kullanılabilir. Doktorunuz, şikayetlerinizin şiddeti, yaşam kalitenize etkisi ve diğer tedavi yöntemlerinin etkinliği gibi faktörleri değerlendirerek size en uygun tedavi seçeneğini sunacaktır.

Deviasyon Ameliyatı Öncesi Hazırlık Süreci

Septoplasti ameliyatı planlandığında, başarılı bir sonuç ve sorunsuz bir iyileşme için ameliyat öncesi bazı hazırlıklar yapmanız gerekir. Bu süreç, ameliyatın genel seyrini doğrudan etkiler.

Doktor Görüşmesi ve Tetkikler

• Detaylı Anamnez: Doktorunuz, genel sağlık durumunuz, kullandığınız ilaçlar, alerjileriniz ve önceki ameliyatlarınız hakkında detaylı bilgi alacaktır.
• Fiziksel Muayene: Burun içi endoskopik muayenenin yanı sıra, genel bir fiziksel muayene yapılır.
• Laboratuvar Tetkikleri: Kan sayımı, pıhtılaşma testleri ve böbrek/karaciğer fonksiyon testleri gibi rutin laboratuvar tetkikleri istenir.
• Anestezi Muayenesi: Ameliyat öncesinde anestezi uzmanı tarafından muayene edilirsiniz. Bu muayenede, size uygun anestezi türü belirlenir ve anesteziye dair sorularınız yanıtlanır.

Ameliyat Öncesi Dikkat Edilmesi Gerekenler

• İlaçlar: Ameliyattan yaklaşık bir hafta önce kan sulandırıcı özelliği olan aspirin, ibuprofen gibi ilaçların ve bazı bitkisel takviyelerin kullanımı doktor kontrolünde bırakılmalıdır. Düzenli kullandığınız ilaçlar varsa mutlaka doktorunuza bilgi verin.
• Sigara ve Alkol: Sigara ve alkol kullanımı, yara iyileşmesini olumsuz etkiler ve komplikasyon riskini artırır. Ameliyattan en az 2 hafta önce bırakılması şiddetle tavsiye edilir.
• Beslenme: Ameliyat öncesi gece ağır yemeklerden kaçınılmalı, ameliyattan en az 6-8 saat önce yeme ve içme tamamen kesilmelidir.
• Refakatçi: Ameliyat sonrası eve dönüş ve ilk gün için yanınızda bir refakatçi bulunması önerilir.

Ameliyat Sırasında Neler Olur?

Septoplasti, genellikle genel anestezi altında yapılan bir ameliyattır ve ortalama 30 dakika ile 1.5 saat arasında sürer. Rinoplasti (burun estetiği) ile birleştirilmediği sürece, burun dışından herhangi bir kesi yapılmaz.

Septoplasti Prosedürü

Cerrah, burun deliği içinden küçük bir kesi yaparak septum mukozasını kaldırır. Eğri olan kemik ve kıkırdak kısımlar çıkarılır, düzeltilir veya yeniden şekillendirilir. Daha sonra mukozalar yerine yerleştirilir ve eriyen dikişlerle kapatılır. Burun içine silikon splintler (ateller) veya özel tamponlar yerleştirilebilir. Bu tamponlar nefes almayı kolaylaştırırken, aynı zamanda septumun yeni pozisyonunda kalmasına yardımcı olur ve kanamayı önler.

Anestezi Türü ve Süresi

Septoplasti, çoğunlukla genel anestezi altında yapılır. Bu sayede ameliyat süresince herhangi bir ağrı veya rahatsızlık hissetmezsiniz. Nadiren, daha küçük müdahaleler lokal anestezi ve sedasyon altında da yapılabilir.

Deviasyon Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci

Ameliyat sonrası dönem, iyileşme ve konforunuz açısından büyük önem taşır. Doktorunuzun önerilerine uymak, başarılı bir sonuç için kritik öneme sahiptir.

İlk Günler ve Hastane Süreci

Ameliyat sonrası genellikle aynı gün veya bir gün sonra taburcu olursunuz. İlk günlerde burunda hafif sızlama, dolgunluk hissi ve burun deliklerinden hafif kanlı akıntı normaldir. Burun tamponları varsa, bunlar nedeniyle burundan nefes almakta zorlanabilirsiniz.

Tampon ve Atel Kullanımı

Yerleştirilen silikon splintler veya tamponlar genellikle ameliyattan 2-7 gün sonra doktorunuz tarafından çıkarılır. Tamponların çıkarılması kısa süreli hafif bir rahatsızlık verebilir ancak genellikle ağrılı bir işlem değildir. Tamponlar çıkarıldıktan sonra nefes almanız belirgin şekilde rahatlayacaktır.

Ağrı Yönetimi ve Bakım Önerileri

• Ağrı Kesiciler: Doktorunuzun reçete edeceği ağrı kesicileri düzenli kullanarak ağrılarınızı kontrol altında tutabilirsiniz.
• Soğuk Uygulama: İlk 24-48 saat boyunca burun çevresine aralıklı olarak soğuk kompres uygulamak, şişliği ve morarmayı azaltmaya yardımcı olabilir.
• Burun Bakımı: Burun içini nemli tutmak ve kabuklanmayı önlemek için doktorunuzun önereceği burun spreyleri veya yıkama solüsyonlarını kullanın.
• Yatış Pozisyonu: İlk birkaç gün başınız yüksekte olacak şekilde sırt üstü yatmak, şişliği azaltmaya yardımcı olur.
• Fiziksel Aktivite: Ameliyat sonrası ilk birkaç hafta ağır kaldırmaktan, eğilmekten ve yorucu sporlardan kaçının.
• Beslenme: Yumuşak, ılık yiyecekler tercih edin. Aşırı sıcak veya baharatlı gıdalardan uzak durun.
• Sigara ve Alkol: İyileşme sürecini olumsuz etkileyeceğinden, ameliyat sonrası da bir süre sigara ve alkolden uzak durulmalıdır.

Ne Zaman Normal Hayata Dönülür?

Genellikle bir hafta içinde iş veya okula dönebilirsiniz. Tamamen iyileşme ve burun dokularının oturması birkaç ay sürebilir. Ağır sporlara ve gözlük kullanımına genellikle 4-6 hafta sonra izin verilir.

Olası Komplikasyonlar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Her cerrahi işlemde olduğu gibi septoplasti ameliyatında da düşük de olsa bazı riskler bulunur. Bunlar arasında kanama, enfeksiyon, burun şeklinde değişiklik (nadiren), septum perforasyonu (delinmesi) veya duyu kaybı sayılabilir. Bu tür komplikasyonlar nadir görülse de, ameliyat sonrası herhangi bir olağan dışı durum (şiddetli ağrı, yüksek ateş, aşırı kanama) fark ederseniz derhal doktorunuza başvurmalısınız.

Septoplasti sonrası iyileşme süreci ve dikkat edilmesi gerekenler hakkında T.C. Sağlık Bakanlığı'nın ilgili sayfasını da inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Ameliyat Sonrası Burun Şekli Değişir mi?

Septoplasti ameliyatı, genellikle burnun dış görünüşünü değiştirmek amacıyla yapılmaz. Amaç, burun içindeki hava yolunu açmaktır. Ancak çok nadir durumlarda, septumdaki büyük eğriliklerin düzeltilmesi sonucunda burun ucunda veya sırtında hafif bir değişiklik görülebilir. Eğer burun estetiği (rinoplasti) de isteniyorsa, bu iki ameliyat aynı anda yapılabilir (septorinoplasti).

Deviasyon Tekrar Eder mi?

Başarılı bir septoplasti ameliyatı sonrası deviasyonun yeniden oluşma ihtimali oldukça düşüktür. Ancak, ameliyat sonrası ciddi bir burun travması yaşanması durumunda septumda yeni bir eğrilik meydana gelebilir. Kıkırdağın "hafıza" özelliği nedeniyle çok nadiren de olsa minimal geri dönüşler gözlemlenebilir, ancak bu genellikle nefes almayı etkileyecek düzeyde olmaz.

Sonuç

Burun kemik ve kıkırdak eğriliği (deviasyon), yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilen ancak modern cerrahi tekniklerle başarıyla tedavi edilebilen bir durumdur. Septoplasti ameliyatı sayesinde, rahat nefes almanın keyfini yeniden çıkarabilir, uyku kalitenizi artırabilir ve genel sağlığınızı iyileştirebilirsiniz. Unutmayın ki, ameliyat öncesi ve sonrası süreçte doktorunuzun önerilerine eksiksiz uymak, başarılı bir sonuç ve hızlı bir iyileşme için en önemli adımdır. Eğer deviasyon şikayetleriniz varsa, bir KBB uzmanına başvurarak size özel en uygun tedavi planını oluşturmaktan çekinmeyin.