Cilt kanseri, ne yazık ki dünya genelinde en sık rastlanan kanser türlerinden biridir. Ancak, cilt kanserlerinin tümü aynı değildir. Özellikle, melanom dışı cilt kanserleri arasında en yaygın ikisi olan Bazal Hücreli Karsinom (BCC) ve Skuamöz Hücreli Karsinom (SCC), her ne kadar benzer risk faktörlerine sahip olsalar da, aralarında önemli farklar bulunur. Bu yazıda, bu iki yaygın cilt kanseri türünün ne olduğunu, temel farklılıklarını ve güncel tedavi seçenekleri neler olduğunu derinlemesine inceleyeceğiz. Amacımız, farkındalığı artırmak ve doğru bilgilere ulaşmanızı sağlamaktır.

Bazal Hücreli Karsinom (BCC) Nedir?

Bazal Hücreli Karsinom, cildin en üst tabakası olan epidermisin alt kısmında bulunan bazal hücrelerden köken alan bir cilt kanseri türüdür. Genellikle güneş gören bölgelerde, özellikle baş ve boyun bölgesinde ortaya çıkar. BCC, diğer cilt kanseri türlerine kıyasla çok daha yavaş büyür ve nadiren vücudun diğer bölgelerine yayılır (metastaz yapar). Bu özelliğiyle en az agresif cilt kanseri türü olarak bilinir.

Belirtileri ve Görünümü

BCC genellikle küçük, parlak, inci benzeri bir yumru veya yara şeklinde başlar. Zamanla ortası çöken, kenarları kabarık, bazen kanayan veya kabuklanan bir yara haline gelebilir. Pembe, kırmızı veya kahverengi tonlarda olabilir ve genellikle yavaş yavaş büyür.

Risk Faktörleri

Başlıca risk faktörü uzun süreli ve yoğun güneş ışığına maruz kalmaktır. Açık tenli olmak, ailede cilt kanseri öyküsü bulunması ve yaşlılık diğer önemli risk faktörleridir.

Skuamöz Hücreli Karsinom (SCC) Nedir?

Skuamöz Hücreli Karsinom ise epidermisin daha yüzeyel katmanlarında bulunan skuamöz hücrelerden gelişen bir cilt kanseri türüdür. BCC kadar yaygın olmasa da, ikinci en sık görülen melanom dışı cilt kanseridir. BCC'ye göre daha agresif olabilir ve tedavi edilmezse vücudun diğer bölgelerine yayılma (metastaz) potansiyeli daha yüksektir.

Belirtileri ve Görünümü

SCC genellikle kırmızı, pullu bir yama, sert bir yumru veya iyileşmeyen, açık bir yara şeklinde ortaya çıkar. Yara genellikle hassas veya ağrılı olabilir ve kolayca kanayabilir. Genellikle güneş gören bölgelerde, dudaklar, kulaklar, el sırtları gibi alanlarda görülür.

Risk Faktörleri

Güneş ışığına maruz kalma, açık ten, yaşlılık, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve bazı kimyasallara maruz kalma SCC için önemli risk faktörleridir.

Bazal Hücreli ve Skuamöz Hücreli Karsinom Arasındaki Temel Farklar

Her iki kanser türü de güneş hasarıyla ilişkili olsa da, onları ayıran bazı kritik özellikler vardır:

Büyüme Hızı ve Yayılım Potansiyeli

• BCC: Çok yavaş büyür ve metastaz yapma olasılığı oldukça düşüktür. Genellikle lokalize kalır.
• SCC: BCC'ye göre daha hızlı büyüyebilir ve özellikle tedavi edilmediğinde lenf bezlerine veya uzak organlara yayılma riski daha yüksektir.

Klinik Görünüm Farkları

• BCC: Genellikle parlak, inci benzeri, ortası çökük, kanayan veya kabuklanan bir yumru/yara şeklinde görülür.
• SCC: Genellikle kırmızı, pullu, sert, bazen ülserleşmiş veya kabuklu bir lezyon olarak karşımıza çıkar.

Histopatolojik Farklar

Mikroskop altında incelendiğinde, BCC bazal hücrelere benzer hücrelerden oluşurken, SCC epidermisin skuamöz katmanlarındaki farklılaşmış hücrelerden köken alır. Bu mikroskobik farklılıklar tanıda ve prognozu belirlemede esastır.

Tanı Yöntemleri

Her iki cilt kanseri türünün tanısı da benzer aşamaları içerir:

1. Fizik Muayene: Doktor, şüpheli lezyonu gözlemler.
2. Dermatoskopi: Özel bir büyüteç (dermatoskop) ile lezyon detaylı incelenir.
3. Biyopsi: Kesin tanı için lezyondan küçük bir doku örneği alınır ve patolojik incelemeye gönderilir. Biyopsi sonucu, kanserin türünü ve agresifliğini belirler.

Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Tedavi, kanserin türüne, boyutuna, konumuna, evresine ve hastanın genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilir. İşte başlıca tedavi seçenekleri:

Cerrahi Tedaviler

• Eksizyonel Cerrahi: Kanserli dokunun ve çevresindeki sağlıklı dokunun (güvenlik sınırı) cerrahi olarak çıkarılmasıdır. En yaygın tedavi yöntemidir.
• Mohs Mikrografik Cerrahi: Özellikle yüz gibi estetik açıdan hassas bölgelerde veya büyük, tekrarlayan kanserlerde tercih edilir. Kanserli doku katmanlar halinde çıkarılır ve her katman anında mikroskop altında incelenir. Bu sayede sadece kanserli doku çıkarılarak sağlıklı doku maksimum düzeyde korunur.
• Küretaj ve Elektrokoterizasyon: Lezyonun kazınarak çıkarılması ve kalan hücrelerin yakılması işlemidir. Küçük ve yüzeysel kanserlerde kullanılır.

Radyoterapi

Özellikle cerrahiye uygun olmayan veya cerrahi sonrası nüks riski yüksek olan durumlarda radyasyon tedavisi uygulanabilir. Kanser hücrelerini yok etmek için yüksek enerjili ışınlar kullanılır.

Topikal Tedaviler

Yüzeyel ve küçük kanserlerde, doktorun reçete edeceği krem veya jeller (örneğin; Imiquimod, 5-Fluorourasil) kullanılabilir. Bu tedaviler, kanser hücrelerini öldürmeyi veya bağışıklık sistemini harekete geçirmeyi amaçlar.

Fotodinamik Tedavi (PDT)

Kanserli hücreleri ışığa duyarlı hale getiren bir ilaç uygulandıktan sonra, özel bir ışık kaynağı ile bu hücrelerin yok edilmesi prensibine dayanır. Yüzeyel lezyonlarda etkilidir.

Sistemik Tedaviler (İleri Evreler İçin)

Çok nadir durumlarda, özellikle kanserin yayılım gösterdiği ileri evre SCC'lerde veya bazı agresif BCC türlerinde, hedefe yönelik tedaviler veya kemoterapi gibi sistemik ilaçlar kullanılabilir.

Önleme ve Erken Teşhisin Önemi

Her iki kanser türü için de korunma yolları benzerdir: güneş kremi kullanmak, şapka ve koruyucu giysiler giymek, özellikle öğle saatlerinde güneşe çıkmaktan kaçınmak önemlidir. Ayrıca, ciltteki değişiklikleri düzenli olarak kontrol etmek ve şüpheli lezyonlar için bir dermatoloğa başvurmak erken teşhis ve başarılı tedavi için hayati önem taşır.

Sonuç olarak, Bazal Hücreli Karsinom ve Skuamöz Hücreli Karsinom, en yaygın cilt kanseri türleri olmalarına rağmen, davranışları ve potansiyel riskleri açısından önemli farklar gösterirler. Her ikisi de erken teşhis edildiğinde genellikle yüksek oranda tedavi edilebilir olsa da, SCC'nin yayılma potansiyeli daha yüksek olduğu için daha dikkatli bir takip gerektirir. Ciltteki herhangi bir şüpheli değişikliği fark ettiğinizde, zaman kaybetmeden bir uzmana danışmak, sağlığınız için atabileceğiniz en önemli adımdır.